Toplu Taşıma Odaklı Gelişme Kriterleri Bağlamında Bursa İli M1 Metro Hattının İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE KENDALOĞLU
Danışman: Esin Özlem Aktuğlu Aktan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentlerin şekillenmesinde etkili bir rolü olan ulaşım, kontrol altında tutulması güç bir durum haline gelen nüfus artışının gerisinde kaldığı için, günümüz kentlerinde yaşanan ulaşım problemleri de kaçınılmaz bir hal almaktadır. Kentlerin merkez noktalardan uzakta, çeperlerde gelişme göstermesi ulaşıma talebi artırmaktadır. Ancak kentler bu ulaşım taleplerine kesin yanıtlar verememektedir. Günden güne yolculuk mesafelerinin artması, kentte yaşayanları otomobile bağımlı bir hale getirmektedir. 1980'lerde ortaya çıkan Yeni Şehircilik Akımı, otomobil bağımlılığını azaltmayı, toplu taşımayı geliştirmeyi ve yaşanabilir mahalleler oluşturmayı amaçlar; bu doğrultuda Calthorpe'un (1993) Toplu Taşıma Odaklı Gelişme (TOD) yaklaşımını benimsemektedir. Bu çalışmada amaçlanan, TOD kriterlerinin belirlenmesi ve bu kriterler bağlamında araştırma alanı kapsamında seçilen istasyonlarda TOD planlamasına dair potansiyel gösteren alanları tespit etmek ve kentte hızlı raylı sistemlerle geniş nüfuslara daha iyi seviyede ulaşım hizmetleri sunmak için öncelikli olarak değerlendirilebilecek istasyonları belirlemektir. Bu doğrultuda, Bursa ili M1 Metro Hattı'nın kuzeybatı aksındaki istasyonlar orta nokta kabul edilerek, çevresindeki 500 metre yarıçapındaki alanda analizler yapılmıştır. Çalışma kapsamında kriterler, yoğunluk, çeşitlilik, tasarım ve hedef erişilebilirliği, toplu taşıma mesafesi olarak belirlenmiştir. Bu kriterlere dair belirlenen parametreler doğrultusunda her istasyon özelinde analizler yapılmıştır. Bu analizlerin mekânsal gösterimlerinin de sağlanabilmesi adına tüm analizler GIS ortamında oluşturulmuştur. Araştırmanın yöntemi, Analitik Hiyerarşi Süreci olarak belirlenmiştir. Literatür araştırması sonucu son yıllarda en çok atıf alan araştırmalar incelenmiş, istasyonlar çevresinde ölçümlerin TOD Endeksi değerlerine ulaşılarak değerlendirilmesini sağlayan Hollanda, The Arnhem-Nijmegen şehir bölgesi, Endonezya'nın Jakarta kenti ve Hindistan'ın Bhopal kentinde yapılan çalışmalardaki ağırlık değerleri temel alınmıştır. Araştırma kapsamında seçilen parametreler için normalizasyon işlemi yapılmıştır. Son olarak 0 ile 1 arasında her istasyon için TOD Endeks değerine ulaşılmıştır. 7 istasyon özelinde yapılan bu çalışmanın sonuçlarında, en yüksek ve en düşük TOD Endeks değerine sahip istasyonlar belirlenmiştir. TOD Endeks değeri yüksek çıkan istasyonların TOD alanı olma potansiyeli taşıması sebebiyle, yüksek TOD Endeksine sahip istasyonların sürdürülebilir bir kentsel gelişim perspektifiyle desteklenmesi gereken parametreler tespit edilerek tartışılmıştır.