Girişimcilik projelerinin önceliklendirilmesi için bulanık tabanlı bir çok kriterli model önerisi: Finans sektöründe bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUMEYSA DEĞERMENCİ
Danışman: İhsan Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde birçok şirket çağın gerektirdiği koşullara uyum sağlamak, sürdürülebilir olmak, mevcut pazar payını genişletmek ve/veya rekabet avantajı kazanmak, yeni teknolojilere en az maliyetle ulaşmak, yenilikçi vizyona sahip olmak, başkalarının göremediği fırsatları yakalamak amacıyla girişimcilik projelerine özellikle yatırım yapmak istemektedir. Ancak girişimcilik projeleri doğası gereği çok fazla belirsizlik ve risk içermektedir. İşletmelerin girişimcilik projelerine yatırım yaparken, belirsizlik ortamında iç ve dış faktörleri göz önüne alarak alternatifler arasından verimli ve etkin bir seçim yapabilmesi oldukça zordur. Aynı zamanda işletmelerin göz önünde bulundurması gereken iş fikri, rekabet düzeyi, teknolojik eğilime uygunluk, ölçeklenebilirlik, çıkış potansiyeli vb. gibi birçok kriterin varlığı ve bu kriterlerin birbiriyle çelişmesi durumu da işletmelerin yatırım yaparken dikkate alması gereken konulardandır. Bu yapı birçok kriterli karar verme (ÇKKV) problemi olarak ele alınabilir. Tüm bu zorlukların giderilmesi adına ÇKKV ve bulanık mantık yaklaşımlarının karar verme sürecinde uygulanmasıyla işletmelerin sahip olduğu alternatiflerin değerlendirilmesi için somut sonuçlar elde edilebilir ve belirsizliklerin daha başarılı bir şekilde yönetilebilmesiyle daha etkin karar verme imkânı sağlanabilir. Bu kapsamda özellikle son dönemde oldukça yaygın kullanılan Pisagor Bulanık Kümeler yaklaşımıyla belirsizliğin daha iyi modellenmesi ve sürecin daha iyi yönetilebilmesine imkân sağlanacaktır. ÇKKV teknikleri ölçülebilen ve ölçülemeyen pek çok faktörün aynı zamanda değerlendirilmesini sağlar ve bu değerlendirmeye birden fazla karar vericiyi de dahil edebilir. Bu çalışmada, bulanık mantık yaklaşımı kullanılarak ÇKKV teknikleriyle finans şirketi için yatırım yapılacak girişimcilik projelerinin önceliklendirilmesi çalışması yapılmıştır. Bu amaç doğrultusunda Pisagor Bulanık Kümelere dayanan bir metodoloji önerilmiştir. Önerilen metodoloji üç yöntemden oluşmaktadır. Bu yöntemler Pisagor Bulanık DEMATEL, Pisagor Bulanık Analitik Ağ Süreci ve Pisagor Bulanık TOPSIS'tir. Önerilen yaklaşım çerçevesinde ilk olarak şirketin girişimcilik projesi seçimindeki kriterler uzmanlara uygulanan anketler ve literatür çalışması yapılarak belirlenmiştir. Bu kriterlerin Pisagor Bulanık DEMATEL yaklaşımıyla aralarındaki ilişki durumu analiz edilmiştir. Bu analiz sonucuna göre kriterler arasında anlamlı bir ilişki olup olmamasına göre kriter ağılıklarının hesaplanmasında Pisagor Bulanık Analitik Hiyerarşi Süreci veya Pisagor Bulanık Analitik Ağ Süreci (PBAAS) yöntemlerinden hangisinin kullanılacağına karar verilmiştir. Pisagor Bulanık DEMATEL sonucunda uygulamamızda kriterler arasında anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiş ve bunun üzerine kriter ağırlıklarının belirlenmesi için PBAAS yöntemi kullanılmıştır. Kriter ağırlıkları belirlendikten sonra firmada değerlendirilecek olan girişimcilik projelerinden beş alternatif proje seçilmiş ve bu alternatifler Pisagor Bulanık TOPSIS yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda Girişim 3 projesinin yatırım yapılacak alternatif projeler arasında en iyi proje olduğu tespit edilmiştir. Alternatif projelerinin bu yaklaşımla değerlendirilmesinden sonra alternatif sıralamalarının kriter ağılıklarına göre değiştiğinin test edilmesi amacıyla duyarlılık analizi yapılmıştır.