İstanbul ili Sarıyer ve Şişli bölgelerindetrafik kazalarının yeni veri teknolojileriyle incelenmesi ve trafik kazalarını önleyici model önerileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERT ERSEN
Danışman: Ali Hakan Büyüklü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye'de ve dünyada yıldan yıla ciddi boyutta artmaya devam eden trafik kazaları, maddi ve manevi sonuçlarının yanı sıra ciddi travmalarla, yaralanmalarla ve ölümlerle de sonuçlanabilen çok büyük bir problem haline gelmiştir. Literatürdeki trafik kazalarının azaltılmasına yönelik yapılan çalışmalar incelendiğinde büyük verilerin analiz edilerek yorumlanması ile ilgili detaylı bir çalışmaya Sarıyer ve Şişli ilçeleri için rastlanmamıştır. Bu çalışmada, Sarıyer ve Şişli ilçelerinde 2010-2017 yılları arasında meydana gelmiş toplam 6938 ölümlü ve yaralanmalı trafik kazası incelenmiştir. Trafik kazalarının incelenmesinde geleneksel yöntem ve tekniklerin yanında veri madenciliği yöntemleri ve görselleştirme gibi birçok yöntem kullanılmıştır. Konu ile ilgili istatistiki bilgiler ele alınarak detaylı bir şekilde coğrafi bilgi sistemleri çerçevesinde analizler yapılmıştır. Kazaların öncelikle kaza oluş türlerine göre tematik kaza haritası oluşturulmuştur. Bu meyanda mekânsal yöntemler olan Point Density, Kernel Density, Getis Ord Gi* ve Anselin Local Moran's I (LISA) mekânsal otokorelasyon kullanılarak bu yöntemlerin birbirlerine göre avantaj ve dezavantajları karşılaştırılmıştır. Çalışmada büyük verilerin görselleştirerek yorumlanması kısmında kazalarda meydana gelen değişimi gözlemlemek amacıyla başlangıç ve son yıl verisinin ayrı ayrı kaza oluş türlerine göre tematik kaza ve çekirdek yoğunluğu (Kernel Density) haritaları oluşturulmuştur. Buradan hareketle kazalarda meydana gelen değişimler yorumlanmıştır. Ayrıca çekirdek yoğunluğu (Kernel Density) yöntemi kullanılarak bu ilçelerde trafik kazalarının yoğunlaştığı caddeler istatistiksel analizler yardımıyla incelenmiştir. Modelleme teknikleri olarak karar ağaçları, yapay sinir ağları, lojistik regresyon ve Naive Bayes modelleri kurularak yöntemlerin kazaları ölümlü veya yaralanmalı kaza olarak sınıflandırılmasındaki başarı durumları çeşitli karşılaştırma ölçütlerine göre incelenmiştir. Bununla birlikte, Sarıyer ve Şişli ilçelerinde olan ölümlü ve yaralanmalı trafik kazalarının, kaza günü, kaza saat dilimi, kaza oluş türü, araç cinsi ve kaza sonucu değişkenine göre elde edilen birliktelik kurallarında farklılık gösterdiği görülmüştür. Trafik kazalarında haftanın günü etkisi ve yılın ayı etkisi ilk kez incelenmiştir. Ayrıca sıcak nokta, kaza türü ve haftanın günü etkisi kullanılarak trafik kazalarının önlenmesine yeni bir yaklaşım getirilmesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Trafik kazaları, mekânsal yöntemler, coğrafi bilgi sistemleri, veri madenciliği, kaza analitiği