FOTOKİMYASAL ÖZELLİK GÖSTEREBİLECEK YENİ HİDRAZON TÜREVİ FTALOSİYANİNLERİN SENTEZİ, SAFLAŞTIRILMASI VE KARAKTERİZASYONU

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, KİMYA ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİLARA ABDULLAHOĞLU

Danışman: Ömer Tahir Günkara

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ftalosiyaninler ve bunların metal kompleksleri 18π elektron yapısına sahip olup yüksek termal ve fotostabilitenin yanı sıra görünür spektrumda güçlü ışık soğurma gibi özellikler sergileyen bileşiklerdir. Boya ve renklendirmede bilinen uygulamaları; optik veri depolama sistemleri, sensörler, sıvı kristal malzemeler, elektrokromik görüntüleme cihazları ve fotodinamik terapi için ışığa duyarlılaştırıcılar dahil olmak üzere çok sayıda yüksek teknoloji alanına ulaşmıştır. Ftalosiyaninler tipik olarak, kalıp etkisi sağlamak üzere uygun bir metal katyonu kullanılarak ftalik anhidrit veya ftalonitrilin yüksek sıcaklıkta siklotetramerizasyonu yoluyla sentezlenmektedir. Fonksiyonel gruplara sahip ftalonitriller, mevcut ftalonitrillerin konfigürasyonu değiştirilerek elde edilmektedir. Bu değiştirilmiş ftalonitriller, geleneksel reaksiyon yöntemleri kullanılarak ftalosiyaninlerin sentezinde öncü olarak görev yapmaktadır. Günümüzde kanser hastalıklarının tedavisinde kemoterapi, radyoterapi ve immünoterapi gibi geleneksel tedavi yöntemlerine alternatif olarak çeşitli tedavi yaklaşımları uygulanmaktadır. İlk olarak cilt kanseri hastalarını başarılı bir şekilde tedavi etmek için fotodinamik terapi (PDT) kullanılmıştır ve klinik ortamlarda tümör fotosensitizasyonu için fotodinamik terapinin kullanılabileceği gösterilmiştir. Ftalosiyaninler, yüksek singlet oksijen üretim kapasiteleri ve diğer benzersiz özellikleri nedeniyle, başta PDT ve sonodinamik terapi (SDT) olmak üzere terapötik uygulamalarda duyarlılaştırıcı olarak yaygın şekilde kullanılmaktadır. Singlet oksijen kanserli dokuları parçalayabilir ve kanserli hücrelerin bölünmesini engelleyebilir. Tedavi yöntemleri PDT ve SDT'nin bazı sınırlamaları vardır ve bu sınırlamalara bir çözüm olarak sonofotodinamik terapi (SPDT) geliştirilmiştir. Bu çalışmada fotokimyasal özellik gösterebilecek yeni hidrazon türevi ftalosiyaninler sentezlenmiş, saflaştırılmış ve karakterize edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Fotodinamik terapi, ftalonitril, ftalosiyanin, kanser.