Ana dili Türkçe ders kitapları ile iki dillilere Türkçe öğretimi ders kitaplarının okunabilirlik yönünden karşılaştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ACAR
Danışman: Neslihan Karakuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada ana dili Türkçe ders kitapları ile iki dillilere Türkçe öğretimi ders kitaplarının okunabilirlik yönünden karşılaştırılması amaçlanmıştır. Betimsel tarama yönteminin kullanıldığı çalışmada 5. Sınıf Türkçe ders kitabı (Anıttepe Yayıncılık), 6. Sınıf Türkçe ders kitabı (Ekoyay Yayıncılık), 7.Sınıf Türkçe ders kitabı (Özgün Yayıncılık) ve 8. Sınıf Türkçe ders kitabı (MEB Yayınları) ile Türkçe ve Türk kültürü 5,6,7 ve 8. seviye ders kitapları (MEB Yayınları) içerisindeki 277 metin incelenmiştir. Metinler bilgilendirici ve öyküleyici olarak gruplandırılmıştır. Şiir ve dinleme metinleri kapsam dışında tutulmuştur. Okunabilirlik düzeylerinin belirlenmesinde Ateşman (1997), Çetinkaya-Uzun (2010) ve Bezirci- Yılmaz (2010) okunabilirlik formülleri kullanılmıştır. Değerlendirme esnasında metinlerin toplam hece sayısı, toplam sözcük sayısı, toplam cümle sayısı, hece olarak ortalama sözcük uzunluğu, sözcük olarak ortalama cümle uzunluğu, ortalama kelime sayısı, üç heceli kelime sayısı, dört heceli kelime sayısı, beş heceli kelime sayısı ve altı heceli kelime sayısı değişkenleri hesaplanmıştır. Bu değişkenler kullanılarak okunabilirlik formülleriyle yapılan hesaplamalar sonucunda incelenen kitapların hiçbirinde metinlerin okunabilirlik özelliklerine göre kolaydan zora doğru sıralanmadığı ve tüm kitaplarda bilgilendirici metinlerin okunabilirlik açısından öyküleyici metinlerden daha zor olduğu tespit edilmiştir. Ateşman formülüne göre Türkçe 5,6 ve 7. sınıf ders kitapları ile TTK 5. seviye ders kitabı kolay; Türkçe 8. sınıf ders kitabı ile TTK 6,7 ve 8. seviye ders kitapları ise orta güçlüktedir. Çetinkaya-Uzun formülüne göre Türkçe ve TTK ders kitaplarının tamamı eğitsel düzeydedir. Bezirci-Yılmaz formülüne göre ise Türkçe 5 ve 6. sınıf ders kitapları ile TTK 5. seviye ders kitabı lise; Türkçe 7 ve 8. sınıf ders kitapları ile TTK 6 ve 7. seviye ders kitapları lisans; TTK 8. seviye ders kitabı ise akademik düzeydedir. Ateşman ve Çetinkaya-Uzun formüllerine göre okunabilirliği en kolay kitap TTK 5. seviye ders kitabıdır. Bezirci-Yılmaz formülüne göre ise Türkçe 5. sınıf ders kitabının okunabilirliği en yüksektir. Her üç formüle göre de okunabilirliği en güç kitap TTK 8. seviye ders kitabıdır.