Lavanta Bitkisinin In Vitro Koşullarda Rejenerasyonu ve Stres Şartlarında Sekonder Ürün Artışının Değerlendirilmesi, Yağından Elde Edilen Nanoparçacıkların Anti-Kanser Özelliğinin İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Kimya-Metalurji Fakültesi, Biyomühendislik Böl., Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Eda Toptaş Çakıroğlu
Danışman: Yasemin Kılınç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lavanta (Lavandula angustifolia mill.) sekonder metabolitleri sayesinde birçok alanda kullanılabilen tıbbi bitkidir. Bu tezin amacı; lavantanın sekonder metabolitlerinin stres uygulanarak artırılması, lavanta uçucu yağı (LEO) yüklü PLGA nanopartiküllerinin oluşturulması, in-vitro salım çalışmalarının yapılması, LEO yüklü PLGA nanopartiküllerinin antikanser aktivitesinin araştırılmasıdır. Bu doğrultuda; lavantanın sekonder metabolitlerinin arttırılması amacıyla bitki eksplantları farklı büyüme regülatörleri bulunan besiyerlerinde inkübe edilmiş, optimum olarak belirlenen 2mg/L 2,4-D ve 0,2mg/L BAP içeren besiyerinde kallus oluşumu sağlanmıştır. Kallus dokularına farklı konsantrasyonlarda melatonin, bakır klorür, bakır sülfat, gümüş nitrat, sıcaklık ve mineral stresleri uygulanmıştır. Uygulanan streslerin sonrasında LEO bileşenleri ve yüzde alanları head-space yöntemiyle analiz edilmiştir. Optimum kallus ortamında, stres ortamında inkübe edilmiş örneklerde kontrole (doğal ortamından alınan lavanta) göre linalool, estragol, kâfur gibi birçok bileşiğin daha yüksek yüzde alanda elde edilebilmiştir. GC-MS'le analiz edilen LEO, PLGA ile enkapsüle edilmiştir. Elde edilen nanopartiküller Zeta-Sizer, UV-Spektrofotometre ile karakterize edilmiştir. Enkapsülasyon veriminin %99, yükleme kapasitesinin %30 olduğu hesaplanan LEO yüklü PLGA nanopartiküllerinin 162.4nm boyutunda, 0.023 PdI ve -7.15mV zeta potansiyeli değerinde sahip olduğu bulunmuştur. In-vitro salım profiline göre ilk 24 saat içerisinde enkapsülle edilmiş LEO'nun %10.60'ının, 240 saat sonundaysa %28.24'ünün salındığı, yavaş bir salım profiline sahip olduğu belirlenmiştir. Anti-kanser aktivitesi adenokarsinomik insan akciğer kanseri hücre serisinde (A549) incelenmiş, LEO yüklü PLGA nanopartiküllerinin hücre canlılığını azalttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu tez kapsamında; tıbbi bir bitki olan lavantanın kallus dokusunun bitki doku kültüründe farklı stres koşulları altında manipüle edilmesiyle farmasötik bileşenlerinin yüzdelik miktarlarının arttırılabileceği belirlenmiştir. Ayrıca lavanta uçucu yağı yüklü PLGA nanopartiküllerinin in vitro hücre kültüründe antikanser özelliği incelendiğinde, akciğer kanserinin tedavisinde kontrollü ilaç salım sistemi adayı olarak değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır. Bu tez çalışması, özellikle ülkemizde bulunan endemik tıbbi bitkilerin, bitki doku kültürü yöntemiyle manipülasyonu sonucunda daha etkili farmasötik özelliklerle elde edilmesi ve bu bitkilerin uçucu veya sabit yağlarının kullanılmasıyla kontrollü ilaç salım sistemlerinin geliştirilmesi için literatüre örnek olarak sunulmuştur.