YAPI-KENT ARAKESİT MEKANLARINDA ETKİLEŞİM VE KAMUSALLIK
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAYNUR ZAFER
Danışman: Hande Düzgün Bekdaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanın devingenliği yaşam döngüsünde mekanı etkilemektedir. Mekanın disiplinler arası ve fiziksel olandan ayrışan boyutları insan ve onun deneyimiyle birlikte ele alınmaktadır. Mekanın gösterdiği değişim sosyal insanın etkileşim ihtiyacıyla birleştiğinde mekansal ilişkilerin sürdürülmesi söz konusu olmuştur. Hiyerarşik mekanların ortaya çıkardığı kentler, yapı toplulukları olmasının yanı sıra yapılar ile etkileşim kurmakta ve bir arada gelişmektedir. Yapı ve kent arasında meydana gelen etkileşim, arakesit kavramını ortaya çıkarmakta ve bu arakesitlerde farklı niteliklerde mekanlar oluşturmaktadır. Bu tez çalışmasında kentte nitelikli kamusal alanların oluşturulması amacıyla yapı ve kentin bir arada bütünleşik bir tasarım ürünü olarak ele alınıp planlanması odağa alınmakta; bu bir aradalıktan doğan etkileşimde meydana gelen 'arakesit ve arakesitteki mekanlaşmaların' kentte mekansal devamlılığın sağlanması ve kamusal alanla etkileşim kurulması adına kullanımı ve kamusallığa etkisi incelenerek yapı – kent birlikteliği düzleminde bir ön çalışma oluşturmak amaçlanmaktadır. Mekan kavramının modern mekana kadar gösterdiği değişim, mekanı tanımlayan sınırların ve kentsel mekanın da değişimini kaçınılmaz kılmıştır. Bu çalışmada bireyin algıladığı, günlük hayatla ve kentle iç içe olan mekan kavramının insan ve deneyim temelli tanımlarının yanı sıra kentsel mekanın ve kentin değişimi incelenmiştir. Kentsel mekanın incelenmesi sırasında bir sınırlayıcı nitelik olarak kamusallık durumu ele alınmıştır, kamusal alan tanımlamaları ve kentte bireyin deneyimiyle oluşan farklı kamusallık seviyelerine değinilmiştir. Arakesit'in ortaya çıkışı ve mekanın kendisi sınırlardan bağımsız düşünülemeyeceği için sınır kavramının tanımlanması ve arakesitte yarattığı belirsizlik üzerinden değişiminin incelenmesi gerekli görülmüştür. Arakesitte meydana gelen mekanlaşmalar ele alınmakta, bu ara mekan formlarının farklı ulaşılabilirlik ve kamusallık seviyelerinde olduğu belirlenmiştir. Değişen mekan, kent ve kamusal alan tanımlamaları ile bu tanımlar arasındaki sınır ve geçişlerin giderek silikleştiği denklemde ortaya çıkan mekanların bir geçiş mekanı olarak nitelikleri örneklem grubu içerisinde ele alınış şekilleri kapsamında değerlendirilmiştir. Örneklem grubunda yer alan farklı kamusallık seviyelerinde fonksiyonlara sahip yapıların her birinde gerek mekansal düzenlemeler gerekse kullanıcı deneyimi aracılığıyla arakesit mekanları yaratıldığı ve yapı ile kent arasındaki etkileşimin sürdürüldüğü görülmektedir. Yapı, kent içindeki tekil konumundan böylelikle kurtulmaktadır. Bu çalışmada birey ve deneyim üzerine kurulmuş modern mekan ve kentin etkileşimine odaklanılmakta ve ilerleyen süreçte mekansal deneyimin devamlılığı ve bir aradalığı adına yeni çalışmalar yapılabileceği düşünülmektedir.