Bilimkurgu sinemasında mekânsal analiz: Philip K. Dick filmleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ECE GÜLLÜ
Danışman: Hikmet Selim Ökem
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilimkurgu sineması ve mimarlık mekânsal olarak hem bina hem de kent ölçeğinde birbirlerine etki eden disiplinlerdir. Mimarlık, bilimkurgu sinemasına yapılarıyla geleceği betimleme olanağı verir. Bilimkurgu filmi, izleyiciye sunduğu görsel ortamın inandırıcılığını mimari sayesinde elde eder. Bilimkurgu filmleri, kimi zaman mevcut yapıları, kimi zaman ise özel olarak filmler için tasarlanmış mekanları kullanır. Bilimkurgunun filmler aracılığı ile sunduğu gelecek öngörüleri tamamen hayal ürünü olmaktan ziyade günümüz toplumunun durumunu da dolaylı olarak yansıtan tasvirlerdir. Dolayısıyla onları ayrıntılı incelemek bugünün toplumuna dair çıkarımlar yapmaya da yarar. Bu tezde sinemanın gelecek öngörülerinin analizini yapmak için bilimkurgu edebiyatında ve sinema dünyasında önemli bir yere sahip olan Philip K. Dick uyarlamaları incelenmiştir. Philip K. Dick, bilimkurgu türündeki eserlerinde teknoloji toplumunun gelecekte karşılaşabileceği muhtemel sorunlara değinmiş ve geleceğin dünyası ile ilgili tutarlı öngörüler yapmış bir yazardır. Eserlerinin etkileyiciliği ve geleceğe ışık tutması sebebiyle sinemada onun yapıtlarından yola çıkılarak hazırlanmış birçok film mevcuttur. Bu filmler geleceğin fiziksel çevrelerini deneyimleme olanağı veren yapıtlar olmaları nedeniyle mimari açıdan incelenmeye değer bulunmuştur. Tez, bilimkurgu ve bilimkurgu sinemasının tanımları ve tarihçelerinden sonra bilimkurgunun sıkça karşılaşılan kavramları olan fütürizm, teknofobi, ütopya ve distopya kavramlarını açıklar. Bunun ardından mimarlığın bilimkurgu sinemasının anlatısındaki önemine değinir ve bunu farklı filmler üzerinden örnekler. Alan çalışmasına ayrılan bölümde ise Philip K. Dick'in bilimkurgu dünyasındaki yerine ve onun eserlerinde sıklıkla kullandığı temalara değinilip, mekânsal ilişkilere etki eden seçili kavramlar üzerinden incelemeler yapılır. Ortaya koyulan üç ana tema olan "Belleğin Kişisel ve Toplumsal Kimliği Belirlemesi", "Teknolojik Kontrol Mekanizmaları ve Gözetlenen Toplum" ve "Neoliberal Dünyada Mekânsal Ayrışma" geleceğin toplumları ile ilgili olduğu kadar günümüz toplumunu da ilgilendiren konular olarak filmler üzerinden ayrıntılı incelenir. Eklerde geleceğin öngörülerini aktarmada başarılı olduğu düşünülen ve Philip K. Dick eserlerinden yola çıkarak hazırlanmış Blade Runner (1982), Total Recall (1990), Impostor (2001), Minority Report (2002) ve Total Recall (2012) filmlerinin özetleri, görselleştirdiği gelecek mimarileri ile ilgili ayrıntılı analizler ve yapım aşamaları okuyucuya sunulmaktadır.