Kültürel miras alanlarında kentsel arama ve kurtarma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremi, İskenderun örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPER TUNA
Danışman: Nur Urfalıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kültürel miras alanlarında kentsel arama ve kurtarma (KAK), yeni oluşmakta olan bir disiplindir. 20. yüzyılın sonlarına kadar, meydana gelen afetlerde arama ve kurtarma çalışmaları, öncelikle insan hayatını kurtarmaya odaklanmış ve tarihi eserlere ve yapılara yeterince önem verilmemiştir. Zamanla, kültürel mirasın önemi ve korunması ihtiyacı fark edilmeye başlanınca, UNESCO tarafından 1972'de kabul edilen Dünya Mirası Sözleşmesi, bu farkındalığın artmasında önemli rol oynamıştır. Sözleşme, ülkeleri dünya miras alanlarını korumaya ve gelecek nesillere aktarmaya teşvik etmiştir. Türkiye de 14.04.1982 tarihli ve 2658 no'lu kanun maddesi ile bu sözleşmeye katılmıştır. 1980'lerde ve 1990'larda, kültürel miras alanlarında KAK konusunda birçok araştırma ve eğitim programı başlatılmıştır. Bu programlar, arama ve kurtarma ekiplerinin tarihi eserlere ve yapılara zarar vermeden çalışmasını sağlayacak özel teknikler ve prosedürler geliştirmeye odaklanmıştır. 1999 yılında, Birleşmiş Milletler tarafından kurulmuş olan Uluslararası Arama Kurtarma Danışmanlık Grubu (INSARAG) tarafından "Kültürel Mirasın Afetlerden Korunması: Acil Durum Hazırlığı ve Müdahale Rehberi" yayınlanmıştır. 2000'li yıllarda, birçok ülke KAK konusunda yasal düzenlemeler yapmaya başlamış, bu düzenlemeler, afetlerde kültürel mirasın korunması için gerekli çerçeveyi oluşturmuştur. Kültürel miras alanlarında KAK, günümüzde hala gelişmekte olan bir disiplindir. Bu alandaki çalışmalar, tarihi eserlerin ve yapıların afetlerde daha iyi korunmasını sağlayacak yeni teknikler ve prosedürler geliştirmeye odaklanmaktadır. Bu çalışma, Kültürel miras alanlarında kentsel arama ve kurtarma'nın (KAK) tarihi ve kültürel değerlerin korunması için önemini vurgulayıp, ekiplerin karşılaştığı zorlukları ve ihtiyaçları belirledikten sonra, KAK'ın geliştirilmesine katkıda bulunarak, tarihi ve kültürel değerlerin korunmasına önemli bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır. 6 Şubat 2023 yılında Türkiye ve Suriye'de meydana gelen, 7.8Mw ve 7.5Mw büyüklüğünde 2 deprem sonucunda resmi rakamlara göre ülkemizde 53.537 kişi hayatını kaybederken 122binden fazla kişi de yaralanmıştır. Büyük bir bölgeyi etkisi altına alan bu iki deprem sonucunda, ülkemizde 13, Suriye'de ise 3 Dünya miras listesinde yer alan yer hasar görmüştür. Ayrıca; 1997'den beri Arama kurtarma ekiplerinde birçok afet ve sonrasında görev yaptığım için bu konunun tanıtılması ve öneminin kavranması benim için önemliydi. Arama kurtarma ekiplerinde mimarların yer almasının da önemli olduğu bilinmeli ve bunun faydaları açıklanmalıdır. 6 Şubat 2023 Depremi sonrasında da İskenderun'da arama kurtarma ekibinde çalıştığım için en iyi orada yaşananları anlatabileceğimi düşündüm. Bu tezin amacı; 6 Şubat 2023 Depremi sonrası bölgede hasar görmüş mimari kültürel varlıkların tespit edilerek, depremden sonra İskenderun özelinde yapılan arama ve kurtarma çalışmaları ve sonrasında yapılmakta olan çalışmaların incelenmesi ile kültürel miras alanlarında arama, kurtarma ve korumanın geliştirilmesi için önerilerde bulunmaktadır.