ULAŞIM VE ALTYAPI HİZMETİ OLARAK YÜKSEK HIZLI DEMİRYOLLARININ BÖLGESEL EKONOMİK GELİŞMEYE OLAN ETKİLERİNE İLİŞKİN LİTERATÜRÜN SİSTEMATİK ANALİZİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Sehir Bölge Plan.Böl, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Büşra ERTAŞ
Danışman: Senay Oğuztimur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yüksek hızlı demiryolu sistemleri şehir merkezlerini birbirine bağlayan ve şehirlerarası bağlantıyı güçlendiren bölgesel bir katalizördür. Bu sistemlerin sahip olduğu özellikler, etkilediği doğrudan ve dolaylı faktörler nedeniyle ekonomik gelişme potansiyelini artıran önemli bir unsur olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda YHD'nun bağlantı sağladığı şehirler ile bölgesel ve bölgelerarası etkileri bütüncül düşünmek gerekmektedir. Dünya'da yüksek hızlı demiryolunun ekonomik gelişmeye etkisine yönelik yapılan araştırmalar farklı görüşlerle ele alınmaktadır. Bu araştırmalar, yaşanılan küresel olaylar ve ekonomik gelişmelerden etkilenmektedir. Bu etkiler araştırmacıların konu aldığı ülkelerde ve ölçekte farklılaşmalara neden olmaktadır. Bu farklılaşmaların izlenebilmesi ve ilgili konuya yönelik araştırmaların artması nedeniyle çalışma kapsamında, literatürün tematik incelemesine 1980 yılından başlanmıştır. Literatür incelemesi, gelişen teknolojinin ulaşım yatırım türlerinde yaşanılan gelişmeler üzerindeki etkisinde ekonomik gelişmeyi nasıl etkilediği ve yüksek hızlı demiryolunun ekonomik gelişme üzerindeki etkisi bakımından nasıl değerlendirildiği konusuna yönelik incelemeleri içermektedir. Bu doğrultuda çalışma, bir ulaşım ve altyapı yatırım hizmeti olan yüksek hızlı demiryolunun ekonomik gelişme üzerindeki etkisini sistematik olarak inceleyerek yüksek hızlı demiryolu sistemlerine yönelik irdelemeler yapmayı amaçlamaktadır. Çalışmada veritabanı sistemi ve etki mekanizma sistemi olmak üzere iki aşama izlenmiştir. Veritabanı sisteminde, ulaşım ve altyapı yatırımları ve ekonomik gelişmeye yönelik anahtar kelimeler belirlenerek bir literatür taraması yapılmış ve ekonomik gelişme etkisi bağlamıyla ilişkili olarak incelenmiştir. Etki mekanizma sisteminde ise, tez çalışmasının odak konusu olan yüksek hızlı demiryolu sistemleri geniş bir perspektiften incelenerek ekonomik gelişmeye doğrudan ve dolaylı etkileri belirli zaman aralığında (1980-2023) açıklanmıştır. Bununla birlikte yüksek hızlı demiryolu sistemlerinin bu zaman aralığında nasıl eğilimler gösterdiği, bu konuda hangi ülkelerin ön plana çıktığı ve Türkiye'nin konumu, farklı ölçek düzeylerinde hangi yöntemleri kullandığı, kullanılan yöntemlerde hangi göstergelerin yaygın kullanıldığına ilişkin bilgiler analiz edilmiştir. Analiz sonucunda en yaygın kullanılan yöntemler irdelenmiştir. Yaşanılan küresel olaylar ve değişimler akademik dünyanın gündemini şekillendirdiği ve araştırmacıları yönlendirerek çalışmaların coğrafi düzeyini, etki düzeyi ve kapsamını, etkinin ölçülmesini etkilediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmacılar YHD 'nun ekonomik gelişmeye etkisine yönelik hem olumlu hem de olumsuz etkilerinin olduğunu savunmuş ve araştırmalarında etkinin ölçülmesinde istatiksel ve matematiksel yöntemleri tercih etmiştir. Bu tez, oluşturulan sistematik literatür incelemesi doğrultusunda, bilimsel dünyada karşılaşılan sorunları ortaya koymaktadır.