EDEBİ BİR TÜR OLARAK ROMANLARIN SİNEMAYLA YENİDEN YARATIM SÜRECİNİN İNCELENMESİ

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Volkan Binici

Danışman: Kader Sürmeli

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Toplumlar her zaman diliminde değerlerini, bilgi ve birikimlerini anlatılarıyla kaydedip bir sonraki nesle aktarmışlardır. Bu aktarım iletişim ortamlarına uygun olarak şekillenmiştir. Zaman içinde, gelişen teknolojiye uygun olarak ise yeni iletişim ortamları ortaya çıkmıştır. Bu değişime uygun olarak da anlatılar yeni iletişim ortamlarına aktarılmıştır. Bu düşünce doğrultusunda romanlarlardan sinemaya bir çok film uyarlanmıştır. Uyarlamalardaki anlatı iletimi ortamların araçlarına uygun olarak aktarılır. Bu çalışmada Robert Bloch'un Sapık romanı (1959) ile Alfred Hitchcock'un Sapık filmi (1960) ve Gus Van Sant'ın Sapık filmi (1998), Stanislav Lem'in Solaris romanı (1961) ile Tarkovski'nin Solaris filmi (1972) ve Soderberg'in Solaris filmi (2002), Stieg Larsson'un Ejderha Dövmeli Kız romanı (2005) ile Niels Arden Oplev'in Ejderha Dövmeli Kız filmi (2009) ve David Fincher'in Ejderha Dövmeli Kız filmi (2011) karşılaştırmalı bir şekilde incelenmiştir. Böylece edebi bir eser olarak romanlar ile aynı eserin farklı yönetmenlerce yapılmış iki sinema uyarlaması karşılaştırılmıştır. Roman ve sinema ortamlarına ait araçların değişimiyle yaratılan eserlerde nelerin farklılaştığını belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışmada aynı romanın farklı yönetmenlerce farklı zamanlarda çekilen filmlerinin karşılaştırmasıyla eserlerde yaratıcıların değişimiyle nelerin değiştiği ortaya konmaya çalışılmıştır. Karşılaştırmadan önce anlatı konusuna daha sonra farklı iletişim ortamları olarak roman ve sinemaya en son olarak da uyarlama konusuna değinilmiştir. Araştırma yönteminde hikayenin hangi ortamda anlatıldığına uygun olarak, araç farklılığı ve bu araçları kullanan anlatıcı farklılığı temel alınmıştır. Bu farklılıkların yarattığı değişiklikler romanlardaki hikayenin anlatımı ile filmlerin ekran görüntülerinin karşılaştırılmasıyla ortaya konulacaktır.