Kubbenin biçim ve işlev bağlamında cami mimarisine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HÜSEYİN ÇINAR

Danışman: Kunter Manisa

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmada bir yapının simgesel değerinin, o yapının herhangi bir formuyla öne çıkması ve bunu yüzyıllardır sürdürmesi durumu irdelenecektir. Tarihi süreçten günümüze uygulanmış olan ibadet mekânları üzerinden kubbenin cami biçimine olan etkilerinin ve biçimsel süreçlerin analiz edilmesi hedeflenmektedir. Bu analizin sonucunda ise günümüz ibadet mekânının biçim oluşum sürecinin ana etkeni olan kubbenin, ibadet mekânı ile olan ilişkisinin tanımlanması amaçlanmaktadır. İşlevsel gerekliliği kalmayan kubbe formu cami mimarisinde kullanılması önemlidir. Çalışmada kubbe biçimlenmesinin işlevsel temeli sorgulanmaktadır. Kubbe günümüzde anlamsal etkiler doğrultusunda biçimlenmektedir. Bu anlamsallıkların öne çıkan örneği tarihsel birikim ve tasarımcıların tarihselliği ele alma şekilleridir. Cami yapısında kubbe biçimlenmesinin tanımlanabilir durumda olması önemli bir çalışma alanıdır. Tez çalışmasında konu üç bölümde incelenmektedir. Birinci bölümde; tarihi süreçte kubbenin İslâmiyet öncesi ve İslâm devletlerinde kullanımının biçim-işleve bağlı olarak evrimi incelenmektedir. İkinci bölümde; biçim-işlev kavramlarının ortaya çıkması, tanımlanması, alt kavramlarıyla beraber kubbe ile olan ilişkisi kurulmaktadır. Üçüncü bölümde; kubbe hakkındaki görüşler, tartışmalar ve yarışmalar üzerinden kubbenin kullanılma biçimleri irdelenmektedir. Bu bölümde kubbenin öne çıkan uygulamaları üzerinden günümüz cami mimarisinde bu formun ele alınma şekilleri ve cami mimarisini oluşturma etkileri biçim ve işlev merkezli incelenmektedir.