Amerika Birleşik Devletleri'nde uygulanmakta olan karakter eğitimi programlarının incelenmesi ve Türkiye'de karakter eğitimi programlarının geliştirilmesine yönelik öneriler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NERMİN KASAPOĞLU KAYA
Danışman: Yavuz Erişen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karakter eğitimi, yetişen nesillere temel ahlaki değerleri kazandırma, onlara karşı duyarlılık oluşturma, onları davranışa dönüştürme konusunda yürütülen çabaların genel adıdır. Amerika Birleşik Devletleri karakter eğitimi konusunda öne çıkmaktadır. Yasa koyucular tarafından belirlenen gereksinimleri karşılamak için çok sayıda karakter eğitimi programı oluşturulmuştur. Türkiye'de ise ilköğretim ve ortaöğretim düzeylerindeki öğrenciler için karakter eğitimine yönelik bir öğretim programı mevcut değildir. Ancak, karakter eğitiminin milli eğitim anlayışımızdaki önemi "Milli Eğitim Temel Kanunu" göz önüne alındığında görülebilmektedir. Bu doğrultuda dünyadaki mevcut tecrübelerden yararlanılmasının önemli bir kazanım olacağı düşünülmektedir. Araştırmanın iki temel amacı bulunmaktadır. Birinci temel amaç, ABD'nin ilköğretim kademesinde uygulanmakta olan karakter eğitimi programlarını incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Olumlu Eylem, Duyarlı Okul Topluluğu ve Karakter Önemlidir! programları "hedef", "içerik", "öğrenme-öğretme süreci", "ölçme-değerlendirme" ve "program değerlendirme" boyutları açısından incelenmiş, programların uygulayıcıları olan yönetici, öğretmen ve çocukları bu programların uygulandığı okullarda öğrenim görmekte olan velilerle görüşmeler gerçekleştirilerek bu boyutlara ilişkin görüşleri alınmıştır. İkinci temel amaç ise bu programların boyut ve özelliklerinden elde edilen bulgular ışığında Türkiye'de karakter eğitimi programlarının geliştirilmesine yönelik öneriler sunmaktır. Bu amaç doğrultusunda Türkiye'deki program geliştirme uzmanlarıyla görüşmeler gerçekleştirilmiş, son olarak araştırmacı tarafından Türkiye'deki politika yapıcılara, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik öneriler geliştirilmiştir. Araştırmada, karakter eğitimi programlarının kendi şartları içerisinde, derinlemesine incelenmesi amaçlandığından durum çalışması deseni benimsenmiş, veri toplama aracı olarak doküman incelemesi ve görüşme kullanılmıştır. Araştırma, ABD'deki karakter eğitimi programlarını tüm boyutlarıyla ortaya koyması açısından bir ilk teşkil etmekte, Türkiye'deki uygulamalara yönelik önemli bilgiler sunmaktadır. Araştırmanın bulgularına göre, incelenen programlarda farklılıklar olsa da tümü, temel etik değerleri ve sosyal-duygusal öğrenme becerilerini öğrencilere kazandırmaya çalışan, yapılandırmacı yaklaşımla tasarlanmış, tüm okul topluluğunu kapsayan bütüncül programlardır. Program geliştirme uzmanları bu programları büyük ölçüde Türkiye'de de uygulanabilir bulmuşlar, merkezden hazırlanan bir programın temele alınıp okul temelli yaklaşımla okulların kendi karakter eğitimi programlarını oluşturmaları noktasında görüş bildirmişlerdir.