EVALUATION OF THE FACTORS AFFECTING NURSES' INTENTION TO LEAVE THEIR JOB WITH MACHINE LEARNING APPROACHES
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, İstatistik Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İrem Akçay
Danışman: Öyküm Esra Yiğit
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:30 Ocak 2020'de dünyada ilk vakası görülen ve hızla artarak yayılan Covid-19 virüsünden sonra Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından tüm dünyada pandemi ilan edilmiştir. Covid-19 pandemisi ile birlikte tüm çalışma sektörleri etkilenmiştir. Hastalığın kolay bulaşılır olması, olası durumların ölümle sonuçlanması, virüsten korunmak için maskeler, gözlükler gibi nefes almayı zorlaştıran kıyafetler ve bu şartlarda uzun süre çalışmak zorunda kalınması gibi etmenlerle şüphesiz pandemiden en çok etkilenen sağlık çalışanlarıdır. Belirtilen sebepler sağlık çalışanlarını işten ayrılmaya iten faktörler arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, sağlık çalışanları arasında yer alan hemşirelerin 2018, 2019, 2020 ve 2021 yıllarına ait "işten ayrılma niyetleri" ve bunu etkileyen faktörler belirlenmiştir. Pandemi öncesi ve pandemi sonrası periyodunda hangi faktörlerin işten ayrılma niyetinde farklılaştığı ayrıca ele alınmıştır. Çalışma için veriler, özel bir hastanede çalışan hemşirelerden çevrimiçi anket ortamında toplanmıştır. 2018 yılında 1,316, 2019 yılında 1,454, 2020 yılında 2,017 ve 2021 yılında 1,653 hemşire çalışmaya katılmıştır. Boylamsal veriler, Türkiye'nin çeşitli yerlerinde bulunan bir özel hastanenin 16 şubesinde, altı aylık deneme süresini tamamlayan hemşireler ile yapılmıştır. Çalışmada, Lake (2002) [36] in geliştirdiği 31 maddelik "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşireler için Çalışma Ortamı Değerlendirme Ölçeği", 8 sorudan oluşan demografik özellikler ve işten ayrılma niyetleri ile ilgili fikirlerini beyan edebilecekleri 1 soru olmak üzere üç bölümden meydana gelmektedir. 2002 yılında Lake [36] in geliştirdiği ölçek, Türkmen vd. [26] tarafından 2011 senesinde Türkçe'ye uyarlanmıştır. "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşireler için Çalışma Ortamı Değerlendirme Ölçeği" nin yıllara göre güvenilirliği ve geçerliliği araştırılmıştır ve sonrasında "Hemşirelerin yönetime katılması ve temsil gücü", "Yönetici hemşirelerin tutumu ve liderlik özellikleri", "Hekim-hemşire-meslektaş iletişimi" "Kaliteli bakım için gerekli hemşirelik kaynakları" ve "İnsan gücü ve diğer kaynakların yeterliliği" olmak üzere beş alt boyutlara ayrılmıştır. "Hemşirelik İş İndeksi-Hemşireler için Çalışma Ortamı Değerlendirme Ölçeği" ne ait 5 alt boyutun skorları ve hemşirelerin demografik özellikleri (cinsiyet, daha önceki iş deneyimi, kurumda çalışma süresi, öğrenim durumu..vb) bağımsız değişkenler ve hemşirelerin geçmişte işten ayrılmayı düşünme durumu (evet/hayır) bağımlı değişken olarak alınarak, 4 farklı makine öğrenmesi (Destek Vektör Makineleri (Support Vector Machine-DVM), Lojistik Regresyon (Logistic Regression-LR), K-En Yakın Komşuluk ( k-nearest neighbors-KNN) ve Rastgele Orman (Random Forest-RF)) sınıflandırma modelleri kullanılmıştır. "Makine öğrenmesi" uygulamalarının, gelişen teknoloji ve lineer olmayan, kompleks ve yüksek frekansta veri ile başa çıkma yeteneği sayesinde farklı bilim dallarında farklı amaçlar için kullanımı artmıştır. Klasik istatistiksel yaklaşımlara ait varsayımların getirdiği kısıtlar, araştırmacılara gerçek hayat problemleri ile başa çıkmayı zorlaştırmaktadır. Bununla birlikte fazla varsayım gerektirmeyen, esnek hesaplama imkânı ile "veriden öğrenen" yöntemlere yönelinmiştir. Ulusal literatür incelendiğinde hemşirelerin işten ayrılma niyetlerini etkileyen faktörlerin makine öğrenmesi yöntemleri ile araştırıldığı kısıtlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmanın temel amacı, makine öğrenmesi yöntemleri kullanılarak hemşirelerin işten ayrılma niyetlerine ait davranışı yüksek doğrulukla tahmin edecek sınıflandırma modelleri önermektir. Bahsedilen amaç doğrultusunda parametre optimizasyonları ile 4 farklı makine öğrenmesi tahmin modelleri kurulmuş ve modeller arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Ayrıca, hemşirelerin işten ayrılma niyetini etkileyen en önemli faktörler pandemi öncesi ve pandemi sonrası olmak üzere iki kısımda incelenmiştir.