ÇOCUĞUN GELİŞMESİNDE OYUN ALANLARININ ROLÜ VE MEKANSAL GEREKLİLİKLER: ANKARA ÖRNEĞİNDE ÖZEL VE KAMUSAL ÇOCUK OYUN ALANLARI ÜZERİNDEN BİR İNCELEME
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE SÜLÜN
Danışman: Ömür Barkul
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Oyun; çocuğun psikomotor gelişim ve becerilerinin kazanılması, sosyal ve dil gelişimlerinin tamamlanması için en gerekli araçtır. Farklı gelişim dönemlerinde çeşitli oyunlar ve oyun araçları ile yapılan her aktivite çocuk gelişiminde önemli bir basamaktır [1]. Çocuk parkları, çocukların hem fiziksel aktivitelerde bulunarak eğlendikleri hem de sosyalleşerek yaratıcılıklarını arttırdıkları, doğayı keşfettikleri oyun alanları olarak tanımlanabilir. Oyun alanı çocuğun sosyal, duygusal, bilişsel, fiziksel gelişimi ve eğitimi için tasarlanmış mekânsal bir eğitim sürecidir [2]. Hızlı kentleşme ile günümüzde çocuklar doğa ile daha az birlikte olmakta ve çocukların oyun oynayabileceği alanlar gittikçe azalmaktadır. Ülkemizde çocuk oyun alanları boş kalan alanlara sonradan yerleştirilen standart oyun ekipmanları ile oluşturulmaktadır. Bu tip oyun parkı modüllerinin yanı sıra, beklenti ve ihtiyaçlara cevap verebilecek nitelikte, çocukların becerilerini destekleyecek, yaratıcılıklarını arttırabilecek çocuk pedagojisine uygun, doğayla uyumlu, güvenli, birbirini tamamlayıcı, çocukların hayal gücünü besleyecek, işleve uygun çocuk oyun alanları uzman kişiler tarafından etkin tasarım kriterleri göz önünde bulundurularak tasarlanmalıdır. Arazinin topoğrafik özellikleri, tasarlanacak park için arazinin büyüklüğü, aletlerin çeşitliliği gibi parametreler, kentin ihtiyacı da göz önüne alınarak optimize edilmelidir. Etkin tasarımla birlikte oluşturulacak çocuk oyun alanlarında işlevsellik önem kazanmaktadır [25]. Ayrıca parkların erişilebilirliği, engelli ve engelsiz farkı gözetilmeksizin her yaş grubundaki insanın rahatça kullanabileceği şekilde düzenlenmelidir. Çocukların yoğun zaman geçirdiği çocuk oyun alanlarında tasarımın yanı sıra, sağlanması gereken güvenlik önlemleri ve önlemlerinde denetlenmesi en önemli kriterdir. Çocuk parklarında güvenlik sorunları ve tasarım kriterleri kentsel planlama bağlamında ele alınmalıdır[25]. Çünkü bir kentin ihtiyaç duyduğu çocuk parkı miktarı parklardaki güvenliği doğrudan etkilemektedir. Çalışma kapsamında çocuğun gelişim süreci, çocuk-mekan ilişkileri kavramı, oyunun çocuğun fiziksel, sosyal, duygusal ve zihinsel gelişimlerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Sonrasında oyun alanı tasarım ilkeleri incelenmiş, ayrıca engelli oyun alanları tasarım kriterlerine değinilmiştir. Bu çalışmalara ilave olarak Ankara ilinin merkezinde seçilen kamusal çocuk parkları ve kapalı sitelerdeki çocuk parkları ile sonradan gelişmeye başlamış daha merkez çeperlerinde konumlanmış kamusal çocuk parkları ve kapalı sitelerdeki çocuk parklarında çocuklar ve yetişkinlerle yapılan anket çalışmaları alan incelemeleri ile desteklenmiştir. Çalışma sonucunda ise; seçilen alanlar tasarım kriterleri ve güvenlik açısından karşılaştırılmıştır. Bununla birlikte çocuk parklarında güvenlik ve tasarım kriterleri üzerine öneriler getirilmeye çalışılmıştır.