DEVLETİN KONUT SEKTÖRÜNE MÜDAHALESİNİN EMLAK KONUT GAYRİMENKUL YATIRIM ORTAKLIĞI ÜZERİNDEN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CANSU PINAR
Danışman: Füsun Çizmeci Yöreş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yirminci yüzyılın başlarındaki hızlı ekonomik büyümenin ardından ekonomik sistem 1929 Büyük Buhranı ile derin bir krize girmiştir. 2. Dünya savaşı sonrası ise serbest piyasa sistemi, neoliberalizm etkisi altında işlerliğini sürdürmeye başlamıştır (Harvey, 2015). Neoliberalizmin küresel bir fenomen olarak ortaya çıkışı 1979'da Margaret Thatcher'ın iktidara gelmesi ve Amerika'da Ronald Reagon'un ABD Başkanlığı görevine gelmesi ile gerçekleşmiştir. Teorik olarak neoliberalizm kavramı, piyasanın devlet denetiminden kurtulmasını ve kamu kuruluşlarının özelleştirilmesini ifade etmektedir. Pratikte ise neoliberalizm, devletin kendi eliyle piyasayı yaratması gerektiğini vurgulamaktadır. Neoliberalizmde esas olan devletin önemsizleştirilmesi değil, yeniden biçimlendirilmesidir (Harvey, 2007). Peck& Tickle, neoliberalizmin devamlı süren bir inşaat sürecini temsil ettiğinden bahsetmektedir (2002). İnşaat sektöründeki iş hacmi, devamlı çalışan ve diğer sektörleri tetikleyen mekanizması sektörün diğer sektörler arasında lokomotif bir sektör olarak işlev görmesini sağlamaktadır. Aynı zamanda; devletin çeşitli sübvansiyonlar, düzenlemeler ve vergiler gibi müdahale araçlarını kullanarak sermaye aktarımını sağlayacak ortamı oluşturmasına katkıda bulunmaktadır (Taşar ve Çevik, 2009). Bu çalışmada, dünyada neoliberalizm etkisi altında devletlerin konut üretim sürecine nasıl dâhil oldukları; müdahale araçları ve yöntemleri üzerinden değerlendirilecektir. Devlet müdahalesi politikaları (Peck, 2016)'e göre; özelleştirme, serbestleştirme, piyasalaştırma, yapısal düzenlemeler ve bütçede kısıtlama politikalarıdır. Devlet müdahale araçları ise; vergiler, sübvansiyonlar ve düzenlemelerdir. Ülkeler bu bağlamda değerlendirildiğinde konut politikalarının ve müdahale araçlarının farklılaştığı görülmektedir. Türkiye'de ise konut üretim sürecini; konut üretiminin nasıl gerçekleştiği, devletin sürece dâhil olmasının ne derecede etkili olduğu, devletin dâhil olma yöntemini hangi yollarla gerçekleştirdiği incelenmiştir. Bu bağlamda TOKİ'nin iştiraki olan Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı tarafından özel sektör firmalarına 'Arsa Satışı Karşılığı Hâsılat Paylaşımı Yöntemi' ile ihaleye sunulan işlerin ekonomiye olan katkısının ne seviyede işlerlik kazandığı ve EKGYO ile özel sektör firmaların yaptıkları sözleşme süreçleri kapsamında değerlendirilmiştir.