TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMINDAKİ BİLİŞSEL STRATEJİLERE YÖNELİK TEKNOLOJİ TABANLI MATERYAL HAZIRLAMA EĞİTİMİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELÇUK DOĞAN
Danışman: Bayram Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkçe öğretiminde teknoloji kullanımına yönelik gerçekleştirilen eğitimlerin büyük ölçüde teknoloji kullanım becerilerine odaklandığı, Türkçenin öğretim sürecinin ve Türkçe öğretim programındaki bilişsel stratejilerin çoğu zaman ikincil planda kaldığı görülmektedir. Bu çalışmada, öğretim hedefinin teknoloji kullanımının kendisi değil teknolojiden yararlanılarak Türkçe öğretim programındaki bilişsel stratejilerin öğrencilere kazandırılması gerektiği anlayışından hareketle, Türkçenin merkezde yer aldığı bir eğitim süreci tasarlanmıştır. Bu doğrultuda Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe öğretim programındaki bilişsel stratejilere yönelik teknoloji tabanlı materyal geliştirebilmelerini amaçlayan bir eğitim uygulanmış ve söz konusu eğitimin teknoloji tabanlı materyal geliştirme yeterliğine ve teknolojiye yönelik tutuma etkisi incelenmiştir. Araştırma, iç içe geçmiş (gömülü) karma yöntem yaklaşımıyla yürütülmüş nicel boyutu tek gruplu öntest–sontest yarı deneysel desen, nitel boyutu ise durum çalışması olarak yapılandırılmıştır. Deneysel uygulama, Türkçe öğretim programındaki bilişsel stratejilerin öğrenciye kazandırılması amacıyla öğretmen adaylarına 13 haftalık bir eğitim şeklinde düzenlenmiştir. Araştırmaya, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında bir devlet üniversitesinde öğrenim gören 22 Türkçe öğretmeni adayı katılmıştır. Veriler; dijital materyal tasarımı yeterlikleri ölçeği, teknolojiye yönelik tutum ölçeği, teknoloji tabanlı materyal değerlendirme rubriği, yarı yapılandırılmış görüşme formu ve deneysel uygulama kapsamında hazırlanan internet sitesi aracılığıyla toplanmıştır. Nicel veriler betimsel ve çıkarımsal istatistik yöntemleriyle, nitel veriler ise içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırmanın nicel ve nitel bulguları, Türkçe öğretmeni adaylarının dijital materyal tasarımı yeterlikleri ile teknolojiye yönelik tutumlarında anlamlı düzeyde artış olduğunu ve teknoloji tabanlı araçlarla materyal geliştirmeye ilişkin farkındalıklarının yükseldiğini ortaya koymuştur. Ayrıca teknoloji eğitiminin Türkçe öğretim programındaki bilişsel stratejilerle ilişkilendirilerek yürütülmesinin, öğretmen adaylarının teknopedagojik yeterliklerinin gelişiminde etkili olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, Türkçe öğretmenliği lisans programlarında teknoloji tabanlı materyal geliştirme eğitimlerinin Türkçe öğretim programındaki bilişsel stratejiler merkezinde yapılandırılması ve bu eğitimlere yönelik lisans düzeyinde standart bir ders içeriğinin oluşturulması önerilmektedir.