Gömülü bir istasyon yapısının sismik analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAYGIN ERCAN
Danışman: Murat Tonaroğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Artan nüfus ve artan medeniyet olanaklarına talep, yeraltında da yapılar inşa edilmesi ihtiyacını doğurmuştur. Bu bağlamda yoğun nüfuslu yerleşim bölgelerinde ulaştırma yapıları, depo alanları, park alanları, sağlık yapıları ve enerji tesisleri inşa edilmiştir. Yeraltı yapılarının tasarımında yerüstü yapılarından farklı olarak, gömülü olduğu jeolojik ortamdan gelen etkilerin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu etkiler kaya ortamlarda ve zemin ortamlarda farklılık arz etmekle birlikte; deprem etkisinde gömülü yapılar üzerinde ilave kuvvetler oluşturmaktadır. Depremde yeraltı yapılarına etkiyen bu ilave etkilerin tasarımda dikkate alınması için geliştirilen bir takım analitik yaklaşımlar olmakla birlikte günümüzde zemin veya kaya/yapı etkileşiminin dikkate alındığı sayısal analiz yaklaşımları ön plana çıkmıştır. Bu tezde zemin/yapı etkileşimi dikkate alınarak gömülü yapıların deprem etkisinde davranışının sayısal analizlerle incelenmesi ve pratikte kullanımı yaygınlaşan eşdeğer statik (statik gibi) analiz yaklaşımının geçerliliğinin sorgulanması amaçlanmıştır. Tez kapsamında, İstanbul Anadolu Yakası'nda tamamen gömülü olarak inşa edilen bir metro istasyonu yapısının deprem etkisinde davranışı incelenmiştir. Bu kapsamda yapılan çalışmalarda dinamik ve eşdeğer statik (pseudo statik) analiz yaklaşımları kullanılmış ve sonlu elemanlar yöntemi ile iki boyutlu gerilme şekil değiştirme analizleri yapılmıştır. Doğrusal olmayan zemin davranışı ile birlikte zemin yapı etkileşiminin göz önüne alındığı bu iki boyutlu sayısal analizler Plaxis 2D yazılımı ile gerçekleştirilirken, eşdeğer statik analiz yaklaşımında dikkate alınan serbest saha yanal yer değiştirme profilleri bir boyutlu olarak DeepSoil 6.1 yazılımı ile hesaplanmıştır. Bir ve iki boyutlu dinamik analizlerinde sahaya özgü belirlenmiş üç farklı deprem kaydı kullanılmıştır. Zaman tanım alanında gerçekleştirilen iki boyutlu dinamik gerilme şekil değiştirme analizlerinden elde olunan bulgular yeraltı yapılarının deprem etkisinde davranışında deprem kaydı özelliklerinin etkisinin önemli olduğunu göstermiştir. Dinamik ve eşdeğer statik deprem analizlerinden yeraltı yapısı için elde edilen şekil değiştirme, yanal yer değiştirme ve kesit tesirleri sonuçlarının birbirlerine kabul edilebilir mertebelerde yakın olduğu ancak eşdeğer statik analizlerin kullanımında malzeme güvenlik sayıları ve yük faktörlerinin seçiminde dikkatli olunması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.