Müze deneyiminde artırılmış gerçeklik destekli sanal rehberlerin incelenmesi ve yeni bir model önerisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SANAT ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEYNEP FEYZA YÜCEBAŞ
Danışman: Ertan Toy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, artırılmış gerçeklik (AG) teknolojisinin müze deneyimlerine entegrasyonunu incelemek ve bu bağlamda İstanbul Modern Sanat Müzesi için artırılmış gerçeklik destekli bir sanal rehber prototipi tasarlayarak dijital rehberlik sistemlerine yönelik işlevsel bir model önermektir. Çalışma kapsamında, ziyaretçilerin bilgiye erişim biçimlerini dönüştüren ve etkileşim düzeyini artıran sanal rehberlerin kültürel mekânlarda ne tür katkılar sağlayabileceği araştırılmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yürütülmüştür. Literatür taramasının ardından, müzelerde kullanılan artırılmış gerçeklik destekli rehberlik sistemleri incelenmiş; kullanıcı odaklı bir sanal rehber tasarımı oluşturulmuştur. Geliştirilen prototip, Blender yazılımı ile üç boyutlu olarak modellenmiş, Mixamo üzerinden animasyonlar eklenmiş, Figma ile kullanıcı arayüz tasarımı yapılmış ve Adobe Aero aracılığıyla artırılmış gerçeklik ortamında çalışacak şekilde entegre edilmiştir. Kullanıcılar, mobil cihazlarıyla fiziksel sanat eserlerini tarayarak rehberin animasyonlu anlatımıyla bilgi edinebildikleri bir deneyim yaşamışlardır. Çalışma kapsamında, prototipin kullanılabilirliğini değerlendirmek amacıyla beş katılımcı ile kullanıcı testi uygulanmış; sesli düşünme yöntemi ve anket-görüşme araçlarıyla nitel ve nicel veriler toplanmıştır. Nielsen'in kullanılabilirlik heuristikleri temelinde yapılan değerlendirmeler sonucunda, uygulamanın genel olarak sezgisel, anlaşılır ve kullanıcı dostu bulunduğu gözlemlenmiştir. Kullanıcılardan alınan geri bildirimlere göre prototipte çeşitli arayüz ve yönlendirme revizyonları yapılmıştır. Araştırma sonucunda, artırılmış gerçeklik destekli sanal rehberlerin kullanıcıya bilgi sunmanın ötesinde mekânsal farkındalığı artırdığı, kişiselleştirme olanakları sunduğu ve ziyaretçilerin müzeyle kurduğu etkileşimi güçlendirdiği görülmüştür. Çalışma, dijital teknolojilerin müzecilik pratiklerinde yaratıcı ve işlevsel kullanımına yönelik bir örnek sunarak alandaki tasarım temelli yaklaşımlara katkı sağlamaktadır.