Doğal bileşenler içeren biyopolimerik lif transdermal yamaların hazırlanması karakterizasyonu ve yama bileşiminin donepezil HCl salınımına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Kimya-Metalurji Fakültesi, Kimya Müh.Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Deniz Ekşi
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İlknur Küçük
Eş Danışman: Emel Akyol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde, ilaç tedavilerinin etkinliğini artırmak ve yan etkileri minimize etmek amacı ile geliştirilen kontrollü ilaç dağıtım sistemleri, önemli bir araştırma ve geliştirme alanını oluşturmaktadır. Bu sistemler, geleneksel ilaç dağıtım yöntemlerine kıyasla daha spesifik ve özelleştirilmiş bir yaklaşım sunarak tedavi süreçlerini iyileştirmeyi hedeflemektedir. Nanoteknoloji ve biyomalzemeler gibi yenilikçi teknolojilerin entegrasyonu ile şekillenen bu sistemler, ilaçların vücuda etkin bir şekilde salınımını sağlarken aynı zamanda hastalara da konforlu bir tedavi süreci sunmaktadır. Bu çalışmada, elektroeğirme ve solvent dökme yöntemi olmak üzere iki farklı teknik ile Alzheimer tedavisinde kullanılan donepezil hidroklorür (DNP-HCI) ilacını içeren transdermal yamalar hazırlanmıştır. Transdermal yama içerisindeki DNP-HCI ilacının kontrollü ilaç salınım karakteristiği, insan derisini simüle eden Franz difüzyon hücresi kullanılarak araştırılmış ve ilaç salınım oranları UV spektrometresi ile belirlenmiştir. Hazırlanan transdermal yamalar fiziksel özellikleri kalınlık, renk, zeta potansiyel ve stabilite analizleri ile, yapısal özellikleri Fourier Dönüşümlü Kızılötesi (FTIR) Spektroskopisi ile, morfolojik özellikleri elektron taramalı mikroskop (SEM) ile karakterize edilmiştir. Çözelti dökme yöntemi ile film şeklinde hazırlanan transdermal yamalarda polisakkarit esaslı biyouyumlu monomerler olarak pektin ve guar gum, plastikleştirici olarak gliserol, antibakteriyel özelliğinden dolayı borik asit kullanılmış ve kullanılan maddelerin yapı içerisindeki oranlarının çeşitlendirilmesi ile ilaç salınımını nasıl etkilediği araştırılmıştır. Çeşitli oranlarda pektin ve guar gum kullanılarak hazırlananan polisakkarit esaslı yamalarda en yüksek salınım %2 pektin, %0,1 borik asit, %2 gliserol ve %1,43 DNP- HCI içeren yamada 8 saat sonunda % 47,19 olarak belirlenirken en düşük salınım ise %2 guar gum, %0,1 borik asit, %2 gliserol ve %1,43 DNP-HCI içeren yamada % 10,67 olarak tespit edilmiştir. Polisakkarit olarak kullanılan monemerin türünün ve yama bileşiminin ilaç salımını etkilediği ayrıca pektin oranın azalması ile ilaç salınımının artığı görülmüştür. Elektroeğirme yöntemi ile hazırlanan biyopolimerik liflerden oluşan transdermal yamalarda biyouyumlu polimer olarak Poli(ε-kaprolakton) (PCL), doğal bileşenler olarak da antibakteriyel ajan borik asit, antioksidan içeriğine sahip bamya tohumu tozu, penetrasyon artıcı nane yağı, sarı kantaron yağı, transcutol kullanılmıştır. Transdermal yamayı oluşturan bileşenlerin oranları ve ilaç konsantrasyonu çeşitlendirilerek ilaç salınımına etkisi araştırılmış ve hem yama bileşiminin hem de yamaya yüklenen ilaç konsantrasyonunun yamanın fiziksel ve kimyasal özelliklerini üzerinde etkili olduğu görülmüştür. En yüksek ilaç salınım %5 PCL, %0,035 bamya tohumu tozu, %0,035 borik asit, %2 DNP- HCI içeren yamada 24 saat sonunda %96,42 olarak belirlenmiştir. Her iki yöntemle hazırlanan transdermal yamalar için ilaç salınım profilleri Sıfırıncı derece, Birinci derece, Korsmeyer-Peppas ve Higuchi kinetik modelleri kullanılarak araştırılmıştır. Modeller arasında transdermal yamalar için en uygun modelin Korsmeyer-Peppas modeli olduğu belirlenmiş ve bu model için salınım kinetik değerleri bulunmuştur. Ayrıca biyouyumlu polimerler ile film ve biyolif yapısında hazırlanan transdermal yamaların içerdiği doğal bileşenlerin stabiliteyi olumsuz etkilemediğini, biyolif yapıdaki yamalarda bileşimin optimize edilmesi ile DNP-HCI salımının etkili bir şekilde kontrol edebileceğini ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Transdermal yama, biyopolimerik lif, elektroeğirme, kinetik model, donepezil hidroklorür (DNP-HCI)