İnternet bağımlılığını önlemeye yönelik bir model önerisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA GÜME
Danışman: Ali Eryılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin ihtiyaç doyumu ve yaşam amaçları ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkide, öz-kontrol ve amaçlar için mücadelenin aracılık rolü incelenmiştir. Araştırmaya, iki vakıf ve iki devlet olmak üzere toplam dört farklı üniversitenin eğitim fakültesinde öğrenim görmekte olan 320 üniversite öğrencisi katılmıştır. Araştırmada, "İhtiyaç Doyumu Ölçeği", "Pozitif Psikoterapi Bağlamında Yaşam Amaçları Belirleme Ölçeği", "Kısa Öz-Kontrol Ölçeği", "Amaçlar İçin Mücadele Ölçeği", "İnternet Bağımlılığı Testi" ve "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Verilerin analizinde, Pearson moment korelasyon analizi ve yapısal eşitlik modeli kullanılmıştır. Korelasyon analizi sonucunda ihtiyaç doyumu, yaşam amaçları, öz-kontrol ve amaçlar için mücadele değişkenlerinin birbirleriyle arasında pozitif yönde anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. İhtiyaç doyumu, yaşam amaçları, öz-kontrol ve amaçlar için mücadele değişkenlerinin her birinin internet bağımlılığı değişkeni ile arasında ise negatif yönde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir. İki aşamalı yapısal eşitlik modellemesi doğrultusunda önce ölçüm modeli sonrasında yapısal model test edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli testi sonucunda ihtiyaç doyumu ile internet bağımlılığı arasında öz-kontrol ve amaçlar için mücadelenin tam aracılık etkisinin olduğu bulgusu elde edilmiştir. Benzer şekilde yaşam amaçları ile internet bağımlılığı arasında da öz-kontrol ve amaçlar için mücadelenin tam aracılık etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Modelin internet bağımlılığı toplam varyansının %33'ünü açıkladığı bulunmuştur. Araştırmanın bulguları, literatür bilgisi ve araştırmalar doğrultusunda tartışılarak öneriler sunulmuştur.