MODERNİN İZİNDE KARŞITLIKLARIN GÜNCEL MİMARLIK ÖRNEKLERİ ÜZERİNDEN İNCELENMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA SÖNMEZ
Danışman: Hande Düzgün Bekdaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Karşıtlıklar evrenin denge unsurudur. Gerçeğin temel ölçütü ancak mevcut durumun zıddıyla belirlenebilir. Karşıtlıkların mimarideki yeri yadsınamaz derecede önemlidir. Bu çalışma, modern mimarlıkta yalınlaşmanın hâkimiyetinin, mimari eserlerde kullanılan karşıtlık unsurlarını nasıl kısıtladığını ve bu durumun mimari ifade üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Modern mimarlık takipçilerine en azıyla yetinmeyi öğütler. Tasarımda bu arılaştırmacı yaklaşım, tek bir buyurgan öğenin hâkim kılındığı tekil bir kurgu sistemini savunur. Modern mimarinin benimsediği "yalın" ve rasyonel yaklaşım, 1960'lardan itibaren çeşitli mimar ve tasarımcılar tarafından eleştirilmiştir. Yapılan bu eleştiriler çerçevesinde, bu çalışmada mimaride "yalınlık" kavramının "çeşitlilik ve kaosa" dönüşümünün anlaşılmasını sağlamak hedeflenmektedir. Yalınlık kavramının bu eleştirel süreç etrafında şekillenen evrimine dikkat çeken bu çalışma, modernin izinde gelişen güncel mimarlığın dinamiklerini anlamamıza yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Önemli bir diğer husus ise, modern mimarideki yalınlaşma anlayışının neden olduğu yapılaşmanın, kentin düzen ve düzensizlik arasındaki karmaşık sistemine ters düşen bir nitelik taşıyarak, kentin canlılığı, çeşitliliği ve dinamizmiyle uyumsuz bir varoluşa yol açmasıdır. Karşıtlık unsurlarının mimarlık pratiğinde kullanımının, kentin çeşitliliğine ve devingenliğine katkısı önem arz eder. Eşdeğer bir yaklaşımla, mekânı oluşturan elemanları, hâkim unsuru öne çıkarmayı önceleyen değil, karşıtlıklar arasındaki uyumu yakalamak maksadıyla kompoze etmek yaşamsal gereklikleri sağlamak adına belirleyici bir önem taşır. Karşıtlıklar dengeli ve ölçülü bir biçimde kullanıldığında mimarlıktaki, orijinal, etkileyici yapılar yaratma potansiyelini açığa çıkarır. Çalışmada yapılan literatür incelemesi sonucunda karşıtlıkların önemi ortaya konulmakta, betimsel analiz ile türlerine dair açılımlar yapılmaktadır. Bu bağlamda örneklem grubu üzerinden içeriksel bir analiz yapılmıştır. Analizler değerlendirildiğinde, mimarlıkta karşıtlıkların kullanımına verilen önemin artmasıyla birlikte farklı ve yaratıcı ifadelerin de paralel olarak artış gösterdiği, bunun da mimarlık dünyasında çeşitliliği ve estetik zenginliği yeniden canlandırdığı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Çok yönlülük, güncel mimarlık, karşıtlık, modernist mimarlık, yalınlaşma