Küresel iklim değişikliğinin kıyı morfolojisine etkisinin modellenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA BAŞARAN
Danışman: Havva Anıl Güner
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında küresel iklim değişikliğine bağlı olarak dalga ikliminde (Hs, belirgin dalga yüksekliği, Tp, pik dalga periyodu, α0, dalga geliş açısı) ve deniz seviyesinde meydana gelen değişiklikler sonucunda kıyı sistemlerinde alansal ve zamansal ölçeklerde oluşan belirgin farklılıklara odaklanılmakta ve kıyı boyu ile kıyıya dik katı madde taşınım süreçlerini bu etkiler altında inceleyerek Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Karasu kıyısı için gelecek çalışmalara ışık tutmak amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda ilk etapta Karasu kıyısında hakim olan kıyı boyu katı madde taşınımı, ardından ise bölgedeki kıyıya dik katı madde taşınımı süreçleri belirlenmeye çalışılmıştır. Kıyı boyu katı madde taşınımları ile morfoloji değişimlerinin incelenmesi için öncelikle geçmiş dönem (son 40 yıl) dalga verilerinin kullanılmasıyla kıyı boyu katı madde taşınım mekanizmalarının mevsimsel ve yıllar arasındaki değişimleri elde edilmiştir. Ardından bu değişimlerden yararlanarak RCP4.5 ve RCP8.5 iklim senaryolarına göre yakın gelecek (2021-2060) ve orta gelecek (2061-2100) dönemlerinde karşılaşılması öngörülen taşınım ve kıyı morfolojisi değişim süreçleri tahmin edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmalar gerçekleştirilirken Kamphuis (1991), Kaczmarek (2005) ve Bayram (2007) ampirik yöntemleri ile sayısal model olan Litpack yazılımı kullanılmıştır. Bununla birlikte bölgede iki farklı konumda fırtına öncesi ve fırtına sonrası zamanlarda alınan profil ölçümlerinden faydalanarak bölgedeki mevcut kıyıya dik katı madde taşınımı ve kıyıya dik profil değişimleri tespit edilmiştir. Ardından mevcut veriler ışığında RCP4.5 ve RCP8.5 iklim senaryolarına göre kıyıya dik katı madde taşınımları ve değişimleri tespit edilerek Karasu kıyısındaki profil davranışları değerlendirilmiştir. Bu aşamada kıyıya dik profil davranışlarının gelişimlerini modellemek amacıyla XBeach sayısal modeli kullanılmıştır. Bu çalışmaların yanı sıra kıyıya dik profil davranışları üzerinde hangi dalga parametresinin daha etkili olduğunu tespit edebilmek amacı ile hassasiyet analizleri gerçekleştirilmiştir. Sonuçlar incelendiğinde Karasu kıyısında azımsanmayacak büyüklükte kıyı boyu katı madde taşınımı olduğu tespt edilmiştir. Bununla birlikte yakın gelecekte hem RCP4.5 hem de RCP8.5 iklim senaryolarına göre kıyı boyu katı madde taşınımında artış tespit edilirken, orta gelecekte RCP4.5 senaryosunda azalma, RCP8.5 senaryosunda ise artış görülmüştür. Ayrıca RCP8.5 iklim senaryosuna göre meydana gelen kıyı boyu katı madde taşınımlarının RCP4.5 senaryosuna göre meydana gelecek taşınımda daha büyük olduğu görülmüştür. Kıyıya dik katı madde taşınım çalışmaları sonucunda morfoloji üzerinde en etkili dalga parametrelerinin dalga periyodu ve dalga geliş açısı olmasının yanı sıra deniz seviyesinde meydana gelen yükselmelerin de morfoloji üzerinde ciddi değişikliklere sebep olduğu sonucu elde edilmiştir.