BİR SEMTİN KİMLİĞİNİN SÜRDÜRÜLMESİNDE KENTSEL BELLEĞİN YERİ: YELDEĞİRMENİ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Cansu Çolpan
Danışman: Nilgün Çolpan Erkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentsel bellek, kentlerin varolduğu andan itibaren sahip olduğu, kentle birlikte değişim ve gelişim gösteren bir olgudur. Günümüzde etkili olan dinamiklere bağlı yaşanan mekânsal değişimlerde, mekânların belleğine ilişkin veriler çoğunlukla gözardı edilmektedir. Bu süreç, belleğin ve buna bağlı olarak kimliğin yokolmasına, kent mekânlarının yaşayanlarda bağlılık hissi uyandırmayan mekânlara dönüşmesine sebep olmaktadır. Özellikle tarihi kent mekânlarında, alanın sahip olduğu tarihi potansiyelin (fiziksel çevre ve toplumsal kimliğe ilişkin elemanlar) saptanması, buna ilişkin yapı ve değerlerin korunarak sürece katılması, belleğin sürekliliği ve mekânsal kimliğin korunabilmesi açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışma bellek, kimlik ve kentsel tasarım arasındaki ilişkinin varlığı üzerine şekillenmiş ve geliştirilmiştir. İlk bölümde farklı disiplinler tarafından farklı açılardan ele alınan bir kavram olan bellek araştırılarak, bireyin hafızasında yer eden mekânsal bilgiler ve mekânın akılda kalan yönleri saptanarak, değerlendirilmiştir. Belleğin mekâna etkisinin detaylandırılması sonrasında, ikinci bölüm olan kentsel bellek başlığı altında, bellek türlerinin kentsel bellekle ilişkisi incelenmiştir. Üçüncü bölümde ise kentsel belleğin, kent kimliğine etkileri ve tüm bu etkenlerin bireyin mekâna bağlılığını ve aidiyet duygusunu nasıl yönlendirdiği araştırılmıştır. Belleğin bireysel ve toplumsal yapısının yanı sıra yönlendirici özelliğe sahip olması, kentsel tasarım sürecinde daha nitelikli ve kaliteli çevrelerin oluşturulmasında önem verilmesi gereken bir konudur. Tarihsel bir geçmişe sahip kent parçalarının canlandırılması, çoğu zaman alanın sahip olduğu kent belleği ve kimliği gözönünde bulundurulmadan, yalnızca rant kaygısı ile gerçekleştirilmektedir. Bu durumun sonucunda tarihinden kopuk, kimliksiz ve yaşayanlarda bağlılık hissi yaratmayan mekânlar ortaya çıkmaktadır. Tez kapsamında tarihi geçmişe sahip bir kent parçasında, kentsel bellek ve kent kimliği olgularının, tasarım ve canlandırma süreçlerine katılması ve mekânın sürdürülebilirliği konusundaki önemi incelenmiştir. Bu doğrultuda örnek alan olarak seçilen Yeldeğirmeni Semti analiz edilerek, yapılan mülakatlar sonucunda alanda aidiyet, bağlılık ve mekâna ait belleğin devamlılığı araştırılmıştır. Bu çalışma ile tarihsel geçmişe sahip bir kent parçasının canlandırılması sürecinde, kent belleğinin ve kent kimliğinin sürdürülebilirliği, örnek alanda yapılan literatür araştırması ve mülakatlar, yaşayanların görüşleri ve gözlemler dahilinde irdelenmiştir. Araştırmalar sonucunda kimliği bozulmamış, tarihi ve belleğiyle yaşayan kent parçalarının sürdürülmesi için gözönünde bulundurulması gereken konular saptanmıştır. Anahtar kelimeler: Kentsel bellek, Kent kimliği, Aidiyet, Yere Bağlılık, Yeldeğirmeni.