Geleneksel şile bezi motiflerinin analizi ve modern yüzey tasarım örnekleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK SANATLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM ÇİLOĞLU
Danışman: Ertan Toy
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde Türk kumaş dokuma geleneği içerisinde önemli bir yere sahip olan ve Şile bezi ismiyle anılan kumaş türü; malzeme yapısı ve dokuma tekniğiyle Şile ilçesine özel bir kimlik kazandırmıştır. Şile bezinden yapılan üretimler yalnızca birer tekstil ürünü olmanın ötesinde, tarihsel süreçten günümüze gelen geleneksel motiflerle işlevselliği bir araya getiren ve kültürel düşünce gücünün estetik biçimlerini yansıtan temsil araçlarıdır. Bu nedenle Şile bezi üretimleri; gelişerek aktarılan kimliğin korunmasında ve estetik yöntemler açısından örneklerle önemli bir role sahiptir. Şile bezi üretim süreci; kazandırdığı toplumsal yönleriyle de dikkat çekmektedir. Malzeme temininden, dokuma ve işlemeye uzanan serüvende; üretim aşamaları ve kumaşların kişisel kullanım eşyalarına dönüşüm çeşitliliğindeki sanatsal özelliklerle birlikte, insanları birbirine yakınlaştıran toplumsal dayanışma, bilgi paylaşımı, duygusal ve sosyal bağın güçlenmesini de sağlamaktadır. Bu nedenle Şile bezi üretimleri yalnızca kadınların kişisel çabalarıyla sınırlı kalmamakta, aynı zamanda sosyal bağların güçlendiği ve bu dayanışmayı gözlemleyerek öğrenen yeni nesillere kültürel mirasın yaşatıldığı bir alan sağlamaktadır. Şile bezinden yapılan tekstil ürünlerindeki geleneksel motifler günümüz estetik anlayışına uygunluğuyla, moda sektörüne olanak tanımaktadır. Bezayağı tekniğiyle dokunan doğal pamuk kumaşlar, üzerilerine işlenen evren, gökyüzü, doğa ve hayatın içinde değer bulan yer, olay ve durumları niteleyen motiflerle anlam bulmakta, motif ve teknik çeşitlenmelerle her bir tekstil üretimi sanat eseri niteliği kazanmaktadır. Çalışmada Şile bezi işleme motiflerinin devamı ve geleceğe taşınabilirliğine kişisel bakış açısıyla, Şile bezi işlemelerinde kullanılan geleneksel motiflerden çıkışlı 5 farklı desen tasarımı yapılmıştır. Tasarımlar Şile bezinin motif zenginliğinden kopmadan, kimliğe tutunarak tasarlanmıştır. Şile bezinin korunması ve tanıtılması için yapılan tüm çabalar ve öğretiler, yalnızca ekonomik bir faaliyet olarak değil, aynı zamanda kültürel bir sorumluluk bilinciyle farkındalık yaratılmasına katkılar sağlayan önemli bir değerdir.