İnşaat proje yöneticileri arasında karar yorgunluğunu etkileyen belirleyicilerin değerlendirilmesi: En iyi–en kötü yöntemi yaklaşımı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA İSOT
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Hande Aladağ
Eş Danışman: Gökhan Demirdöğen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması, inşaat sektöründe proje yöneticilerinin maruz kaldığı karar yorgunluğu olgusunu çok boyutlu biçimde ele almayı amaçlamaktadır. Karar yorgunluğu, bireyin ardışık ve yoğun karar alma süreçleri sonucunda zihinsel kaynaklarının tükenmesiyle ortaya çıkan, karar kalitesini düşüren bilişsel bir tükenme durumudur. İnşaat projeleri gibi yüksek belirsizlik, zaman baskısı ve çok paydaşlı yapıların bir arada bulunduğu karmaşık ortamlarda, hatalı kararların geri dönülemez maliyetlere ve iş güvenliği risklerine yol açma potansiyeli, bu yorgunluğun etkilerini proje yöneticileri için daha kritik hale getirmektedir. Çalışmada karar yorgunluğunu etkileyen psikolojik, fiziksel, çevresel ve işle ilgili faktörler 4 ana grup altında detaylı şekilde incelenmiştir. Metodolojik süreç üç aşamadan oluşmaktadır: İlk olarak literatür taramasıyla tespit edilen 25 aday faktör, ikinci aşamada 8 uzmandan oluşan bir psikolog grubu ile gerçekleştirilen odak grup görüşmesi (FGD) yoluyla nitel olarak doğrulanmıştır. Son aşamada ise Türkiye'de aktif görev yapan 15 proje yöneticisinden toplanan veriler, grup kararlarındaki belirsizliği minimize eden ve tutarlılığı artıran Bayesyen En İyi-En Kötü Yöntemi (Bayesian BWM) ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, inşaat proje yöneticilerinde karar yorgunluğunu tetikleyen en kritik ana faktör grubunun Psikolojik Faktörler olduğunu ortaya koymaktadır. Alt kriter düzeyinde yapılan ağırlıklandırmada ise İş Stresi (P1) ve İş Tatmini (P5) en belirleyici unsurlar olarak ön plana çıkmıştır. Ayrıca yapılan hassasiyet analizi, büyük ölçekli firmalarda yorgunluğun daha çok kurumsal iklim ve bürokratik baskıdan beslendiğini; küçük ölçekli yapılarda ise aşırı bireysel sorumluluğun bilişsel yükü artırdığını göstermektedir. Çalışma sonucunda, karar yorgunluğunun olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik; görev rotasyonu, zihinsel kaynak yönetimi ve karar destek sistemlerinin entegrasyonu gibi bireysel ve örgütsel düzeyde uygulanabilecek sistematik müdahale stratejileri geliştirilmiştir. Bu tez, psikolojik bir kavramın mühendislik yönetimiyle entegrasyonuna yönelik özgün bir katkı sunmakta; sektörel bazda karar yorgunluğunu ölçen ve yönetmeye yönelik bilimsel bir çerçeve sağlayan ilk uygulamalardan biri olma özelliği taşımaktadır.