Hidroelektrik santrallerdeki kontrol ve gerilim regülasyon sistemlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARİF KESİK
Danışman: Altuğ Bozkurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1882'den beri dünyanın enerji üretiminde önemli bir yeri olan Hidroelektrik santralleri halen günümüzde de kullanılmakta olup çevremize temiz bir enerji üretmek adına kullanılmaya devam etmektedir. Yenilenebilir enerji kaynaklarında emre amadelik ve ekonomik bakımından rekabet edilebilecek öncül kaynak türü hidroelektrik enerji santralleridir. Teknolojisi ve çalışma prensibi eski yıllara dayanmakla birlikte günümüzde halen en büyük enerji santralleri sıralamasında güç potansiyeli bakımından ilk altı sırayı hidroelektrik santralleri yer almaktadır. Bu tez çalışmasında hidroelektrik santrallerinin önemli bir mekanizması olan kontrol sistemlerinin ve çalışma süreçlerine ait dizinlerinin genel bir anlatımı yapılmıştır. Başlatma, durdurma dizinleri detaylı olarak ele alınmış olup gerçek bir santralin SCADA görüntüleri üzerinden bir anlatım gerçekleştirilmiştir. Bu tez çalışmasında hidroelektrik santrallerinin temel parçaları olan türbin, ikaz sistemi, generatör, fren sistemi, şalt sahası, transformatör, koruma röleleri, kesiciler, ayırıcılar ve kontrol sistemleri ana başlıklarda ele alınmıştır. Ana sistemlerin yanında santral devreye alındıktan ve işletme faaliyetleri başladıktan sonra santralin yönetimi kontrol sistemi üzerinden gerçekleştirilmektedir. Kontrol sisteminin regülasyon modları ve çalışma dizinleri; türbin hız yük regülatörü kontrol modları, uyartım sistemi kontrol modları, reaktif güç yönetimi kontrolü, stator gerilim kontrol modu, güç faktörü kontrol modu, takım çalışma kontrolü (joint control), aktif güç yönetimi, deşarj edilen su yönetimi, su seviyesi yönetimi, bara gerilim regülasyonu modu (şebeke gerilim takip modu), sekonder frekans kontrolü, manuel, adım adım ve otomatik operasyon modu, SNLNE (nominal hızda yüksüz ve ikaz edilmemiş durum), SNLE (nominal hızda yüksüz ve ikaz edilmiş durum), GEN (senkron durumu) ve LCH (hat yükleme) modlarından ve çalışma dizinlerinden bahsedilmiştir. Bu tez çalışmasında bahsi geçen hidroelektrik santrali 2021 baharında tamamen bitirilmiş 280 MW gücündeki Energo-Pro'ya ait olan Murat Nehri Enerji Üretim A.Ş. Alpaslan 2 santralidir. Hidroelektrik santralinde ana ekipman ve sistemler olarak generatör, ikaz sistemi, türbin ve governor sisteminin kontrol sistemi ile ilgili bağıntıları üzerinden örneklerle sistem anlatılmaya çalışılmıştır. PLC ve SCADA sistemleri detaylı olarak ilgili komponentleri ile çalışma prensipleri anlatılmıştır.