TÜRKÇE VE TÜRK KÜLTÜRÜ DERS KİTAPLARININ SÖZ VARLIĞI UNSURLARI ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUBA NUR KATI
Danışman: Bayram Baş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada yurt dışında yaşayan Türk çocuklarının anadili öğrenimi için Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2019 yılında hazırlanan 1-8. Seviye Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapların ait söz varlığı unsurlarının belirlenmesi ve elde edilen sonuçların öğretime yönelik 1244 kelimelik hedef kelime listesi ile karşılaştırarak ortaya koyulması amaçlanmıştır. Nitel bir araştırma olan çalışmada doküman incelemesi ve kategorisel içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın inceleme nesnelerini MEB Yayınları 2019 1-8. seviye Türkçe ve Türk Kültürü ders kitapları oluşturmaktadır. Veriler ders kitaplarında yer alan dinleme ve okuma metinlerinden elde edilmiştir. Söz varlığı unsurları, kelime hazinesi, deyimler, atasözleri, ikilemeler ve kalıp sözler kategorilerinde incelenmiştir. Ders kitaplarında yer alan metinler bilgisayar ortamına aktarılmış, Simple Concordance 4.07 programı ile her bir kitabın kelime listeleri oluşturulmuştur. Kelimeler şekil ve anlam bakımından incelenmiştir. Sayılar ve tarihler kelime olarak kabul edilerek yazı ile ifade edilmiştir. Kelime analizleri yapılırken, ayrı yazılan birleşik kelimeler ve tarihler "+" ile; özel isimler "*" ile işaretlenmiştir. Metinlerdeki kesme işaretleri kaldırılarak çekim ekleri, kelimelerdeki olumsuzluk ekleri, sıfat ve zarf fiil ekleri kalıcı isim yapanlar hariç silinmiştir. Eş sesli kelimeler açıklamaları ile belirtilmiştir. Kelime listeleri "Microsoft Excel" programı yardımıyla birleştirilerek öğretime yönelik 1244 kelimelik hedef kelime listesi ile karşılaştırılmıştır. Yapılan işlemler sonucunda 59974 toplam kelime, 7873 farklı söz varlığı unsuru elde edilmiştir. Bu söz varlığı unsurlarının 262'si deyim, 11'i atasözü, 143'ü ikileme, 37'si kalıp söz, 1430'u özel isimdir. %2,29 oranında kelime tüm kitaplarda kullanılmıştır. Bu kelimeler toplam sıklığın %40,9' una denk gelmektedir. Ders kitaplarındaki kelimeler ve öğretime yönelik 1244 kelimelik hedef kelime listesi karşılaştırılarak 884 farklı kelimenin ortak olduğu görülmüştür. Bu durumda tüm kitaplarda ortak kullanılan kelimelerin kullanım sıklığının yoğun olduğu ve ders kitaplarında yer alan söz varlığı unsurlarının öğretilmesi hedeflenen kelime listesi ile örtüştüğü görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçe ve Türk kültürü ders kitapları, söz varlığı, hedef kelime listesi