Mimari tasarım sürecinin erken evrelerinde tasarım araçlarının sorgulanması: Serbest el vs. dijital eskiz
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: PARVIN HEIDARI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Çiğdem Polatoğlu
Eş Danışman: Aslı Sungur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mimari tasarım, mimarlık eğitiminde özel bir konuma sahiptir. Mimarlık öğrencisinin tasarım becerisini ve bilgisini geliştirmek için temel ve en etkili çalışma alanıdır. Mimari Tasarım sürecinde tasarımcılar, tasarım sürecinin erken evreleri ve ya kavramsal tasarım üzerine odaklanırlar. Bu evre, tasarım sürecinin diğer evrelerinden farklıdır ve tasarımcının tasarım problemini manipüle ettiği, yeni fikirler ürettiği ve araştırdığı alanları kapsamaktadır. Fikirleri geliştirmek ve çözümler üretmek için bu evre genellikle eskiz ve şemalar (özellikle geleneksel ortam kaynaklı) ile başlamaktadır. El eskizleri, problem çözmeyi kolaylaştırmak üzere üretilen fikirleri ifade etme aracı olarak tasarım sürecinde önemli rol oynamaktadır. Bu anlamda geleneksel bir ifade biçimi olan serbest el eskizinin belirsizliği bir yaratıcılık kaynağı olabilmektedir. Günümüzde dijital teknolojilerdeki gelişmeler ile, mimarlık eğitimde bir dijital tasarım ortamı oluşturmak ve dijital araçların kavramsal tasarım ile bütünleştirilmesi girişimleri ortaya çıkmıştır. CAAD yazılımındaki son gelişmeler, kavramsal tasarım arayüzüne odaklanma yönünde bir değişimi göstermektedir; ancak bu araçlar geliştirilmemiş ve eskiz için hala uygun bir tasarım ortamı sunamamaktadır. Bu nedenle dijital ortamın kullanımı tasarım eğitimcileri ve araştırmacılar arasında tartışmaların yaşanmasına da neden olmaktadır. Tasarımın ilk evrelerinde bilgisayar kullanımına karşı olanlara göre, bu tartışmaların ana konusu bilgisayar yazılımlarının yaratıcılığı engellediği üzerinedir. Aynı zamanda bu durum öğrencileri zayıf ve yaratıcı olmayan tasarımlara da yönlendirebilir. Sonuç olarak, mimarlık eğitiminin tasarımın ilk evrelerinde dijital araçların kullanımı ile özellikle yaratıcılığa ilişkin sorunlar ve zorluklarla karşı karşıya kaldığı anlaşılmaktadır. Bu çalışma, tasarım sürecinin ilk evrelerine odaklanarak, geleneksel eskiz ve yaratıcılık arasındaki ilişkiyi, dijital eskiz ve arayüzün mevcut durumunu ve eğitim alanında geleneksel eskizin yerini alıp alamayacağını ortaya koymak amacındadır. Tez çalışmasında dijital tabanlı eskizin, yaratıcılık bakış açısından geleneksel serbest el eskizi ile karşılaştırılması protokol analiz yöntemi ve linkografi yöntemi üzerinden değerlendirilmektedir. Bulgular, yaratıcılık ile geleneksel eskiz yöntemi arasındaki güçlü ilişkiyi vurgulamaktadır. Yaratıcı tasarımı desteklemek için, dijital ortamda kalem ve kağıt eskiz özelliklerini simüle etmek, tasarım arayüzü oluşturma girişimleri olduğunu göstermektedir. Deneysel çalışmanın bulguları, tasarımcılarının kalem ve kağıt eskizinde, dijital eskizlere kıyasla daha zengin tasarım sürecine ve fikir üretme fırsatlarına sahip olduklarını ve sonuç olarak daha yaratıcı ve üretken tasarım sürecine sahip olduklarını vurgulamıştır. Ancak doğasına bağlı olarak dijital eskiz, tasarımcıların, dijital eskiz yazılımında yeterli deneyime ve becerilere sahip olması durumunda, fikirlerin birbirine bağlanmasını ve farklı fikirler üretmesini sağlayabileceği de görülmüştür.