Zorunlu vatandaşlık davranışı ile örgütsel bağlılık ilişkisinde başarma ihtiyacının ve presenteeismin moderatör rolünün incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AÇELYA TELLİ DANIŞMAZ
Danışman: Serdar Bozkurt
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:nsan kaynağı, işletmelerin içerisinde bulundukları zorlu rekabet koşullarında mücadele edebilmeleri ve sürdürülebilir bir rekabetçi üstünlük elde edebilmeleri için üzerinde durmaları gereken en önemli unsurlardan birisidir. Zira işletmelerde insan kaynağını temsil eden çalışanlar işletmelerine ne ölçüde değer sağlarsa, bireysel ve örgütsel çıktılara o denli katkı sunacaklardır. Aynı şekilde işletmeler de çalışanlarına nasıl bir iş ortamı sunarsa, çalışanlar da yaptıkları işe ve işletmelerine o kadar bağlılık sergileyecektir. Zorunlu vatandaşlık davranışı kavramı son zamanlarda işletmelerin sıklıkla karşılaştıkları ve çalışanların örgüte olan bağlılıklarını ve diğer çıktılarını yakından ilgilendiren bir konu haline gelmiştir. Örgütsel vatandaşlık davranışının karanlık yüzü olarak nitelendirilen zorunlu vatandaşlık davranışı, örgütsel bağlılığı olumsuz yönde etkileyen unsurlardan birisidir. Bunun yanı sıra çeşitli fiziksel ve ruhsal sağlık sorunlarına rağmen işe gelmeye devam etmek olarak ifade edilen işte var olamama (presenteeism) da zorunlu vatandaşlık davranışı ile örgütsel bağlılık ilişkisinde etkisi olabileceği düşünülen bir diğer unsurdur. Başarma ihtiyacı kavramı ise literatürde üzerinde çok fazla durulmamış olan, ancak zorunlu vatandaşlık davranışı ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkide rol üstlenebileceği düşünülen bir kavramdır. Bu doğrultuda çalışmanın temel amacı, zorunlu vatandaşlık davranışı ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkide başarma ihtiyacının ve işte var olamamanın düzenleyici rolünün incelenmesidir. Bu amaçla Türkiye'de çeşitli sektörlerde beyaz yakalı olarak çalışan 374 kişiye online anket formu şeklinde yöneltilen sorulardan elde edilen veriler SPSS Statistics 26, SPSS Process ve AMOS istatistik paket programları aracılığıyla analiz edilmiştir. Analizlerden elde edilen bulgular neticesinde; katılımcıların zorunlu vatandaşlık davranışları ile örgütsel bağlılıkları arasında negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu ve bu ilişkide başarma ihtiyacının düzenleyici rol üstlendiği görülmüştür. Araştırmanın zorunlu vatandaşlık davranışı ve örgütsel bağlılık ilişkisini söz konusu düzenleyici değişkenler açısından ele almasıyla, literatüre hem teorik hem de uygulama bakımından önemli katkılar sunacağı düşünülmektedir.