İstanbul'da Kentsel Gelişimin Modern ve Postmodern Yaklaşımlar Bağlamında İrdelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Şehir ve Bölge Planlama, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emine Karaoğlu
Danışman: Asuman Türkün
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Farklı dönemlerde çok çeşitli dinamiğin bir araya gelmesi ile dünyada yaşanan çok boyutlu dönüşümler ve değişimler, etkisini her zaman kent mekanında göstermekte, kent mekanının farklı biçimlerde gelişmesine neden olmaktadır. Söz konusu değişim ve dönüşümleri dönemlere ayırmak çok güçtür. Ancak tez çalışması bağlamında; modernizm öncesi dönem, modern dönem ve postmodern dönem olarak, bu dönemlere ait düşüncelerin olgunlaşıp yansımalarını inceleyebileceğimiz kaba bir tasnif yapmak mümkün olabilmektedir. "İstanbul'da Kentsel Gelişimin Modern ve Postmodern Yaklaşımlar Bağlamında İrdelenmesi" olarak belirlenen tez çalışmasının amacı; modern ve postmodern anlayışlarının hakim olduğu dönemlerde ortaya çıkan niyetlerin, dönemde belirgin olan dinamikler ve aktörlerin etkisi ile ne şekilde uygulandığının veya neden uygulanamadığının ortaya çıkarılması, böylece ortaya çıkan kentsel gelişimin irdelenmesidir. Örnek alan olarak seçilen İstanbul'un yasal - kurumsal yapı ve planlama süreciyle birlikte kentsel gelişiminin dönemsel olarak, bu yaklaşımlar bağlamında irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında tez çalışmasının hipotezi; "Modern ve postmodern düşünce çerçeveleri, içinde bulundukları dönemlerin hakim ekonomik, politik, toplumsal ve kültürel koşullarının da etkisiyle, planlama süreçlerini, yasal ve yönetsel çerçeveyi ve yapılan mekânsal uygulamaları ciddi bir biçimde etkileme gücüne sahiptir." şeklinde belirlenmiştir. Bu çalışma kapsamında özellikle modern dönemin en önemli ilkeleri olan kamu yararı kapsamında kamusal alanın durumu, sosyal adalet ve eşitlik ilkeleri ile, bu yaklaşıma en büyük eleştiri ile ortaya çıkan postmodern düşüncenin çeşitlilik ilkelerinin yansımaları, örnek alan olarak seçilen İstanbul kentinde aranmaya çalışılmıştır. Ancak bu ilkeler sadece bulunduğu dönem içinde irdelenmemiş; modernizm ve postmodernizm yaklaşımının yansımalarının İstanbul'un gelişim sürecinin her aşamasında araştırılmasına özen gösterilmiştir. İstanbul'un kentsel gelişimini, planlama ve yasal gelişimini inceleyen çok sayıda yerli ve yabancı araştırma bulunmaktadır. Ancak İstanbul'un kentsel gelişim, yasal süreç ve planlama sürecini birlikte ele alıp, ilişkilerini incelemesi bakımından, bu tez çalışmasının, farklı dinamiklerin etkisiyle sürekli değişen ve gelişen İstanbul için yapılacak tüm mekansal çalışmalara kaynak olabileceği düşünülmektedir. Yine bu ilişkilerin, modern ve postmodern yaklaşımlar bağlamında incelenmesi de tezin özgün yanını oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: İstanbul, kentsel gelişim, yasal süreç, planlama, modernizm, postmodernizm, kamusal alan, sosyal adalet ve eşitlik, çeşitlilik, ayrışma, aynılaşma.