Yer kabuğu hareketlerinin belirlenmesinde internet tabanlı GPS servislerinin doğruluk analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, HARİTA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE ŞİMŞEK
Danışman: Uğur Doğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, web tabanlı çevrimiçi GNSS değerlendirme servislerinin yer kabuğu hareketlerinin belirlenmesinde kullanılabilirliği ve doğruluk performanslarının ölçülmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında, 23 Ekim 2011 Van depreminin deprem anı ve sonrası yatay deformasyonlarının belirlenmesi için deprem bölgesinde bulunan TUSAGA-AKTİF ağına ait 12 GNSS istasyonunun gözlem verisi web tabanlı çevrimiçi değerlendirme servislerinden AUSPOS, OPUS ve CSRS-PPP ile analiz edilmiştir. Web tabanlı çevrimiçi değerlendirme servislerin doğruluk performanslarını ölçmek için, aynı istasyonların verileri GAMIT/GLOBK yazılımı ile değerlendirilip deprem anı ve sonrası yatay deformasyonlar belirlenerek iki çözüm arasındaki sonuçlar karşılaştırılmıştır. İlk olarak web tabanlı çevrimiçi GNSS servisleri ile deprem öncesi ve sonrası TUSAGA-AKTİF ağına ilişkin 12 GNSS istasyonun birer haftalık verisi değerlendirilmiş ve bu servislerin tekrarlılık ve doğruluk analizleri yapılmıştır. Tekrarlılık analiz sonucunda, AUSPOS için yatayda 1,05 mm, düşeyde 4,96 mm, OPUS için yatayda 1,62 mm, düşeyde 5,38 mm, CSRS-PPP için yatayda 1,73 mm düşeyde 3,52 mm değerlerinde standart sapmalar elde edilmiştir. İkinci olarak, Web tabanlı çevrimiçi GNNS servislerinin GAMIT/GLOBK yazılımı ile elde edilen sonuçlara göre doğruluk analizleri yapılmış ve ortalama olarak, AUSPOS için yatayda 1,95 mm, düşeyde 7,79 mm, OPUS için yatayda 3,28 mm, düşeyde 8,52 mm, CSRS-PPP için yatayda 3,01 mm düşeyde 8,12 mm değerlerinde standart sapmalar elde edilmiştir. GAMIT/GLOBK yazılımından elde edilen deprem anı ve deprem sonrası yatay deformasyonlar ile belirtilen servislere göre elde edilen sonuçlar incelendiğinde, istasyonların yer değiştirme vektör büyüklükleri ve yönleri bakımından uyumlu olduğu, iki çözüm arasındaki yatay deformasyon farklarının istatistiksel olarak anlamsız olduğu saptanmıştır. Web tabanlı çevrimiçi GNSS değerlendirme servisleri ile GAMIT/GLOBK yazılımı arasında yatayda deprem anı için; 0,03 mm ile 7,82 mm arasında deprem sonrası için; 0,03 mm ile 8,65 mm arasında farklar bulunmuştur. Ayrıca, her iki çözüm ile elde edilen deprem anı ve deprem sonrası yatay deformasyonlar kullanılarak iki boyutlu gerinim analizi yapılmıştır. Gerinim analizi sonucunda çözümlerden elde edilen asal gerinim parametrelerinin genel olarak uyumlu oldukları ve deprem anı için asal gerinim parametreleri arasındaki farkların 0,04 µstrain deprem sonrası asal gerinim parametreleri arasındaki farklar genellikle 0,08 µstrain değerinin altında olduğu görülmüştür. Elde edilen sonuçlara göre, sürekli istasyonların, web tabanlı çevrimiçi değerlendirme servisleri tarafından elde edilen koordinat çözümlerinin yer kabuğu hareketlerinin belirlenmesinde kullanılabilecek düzeyde yüksek doğrulukta olduğu saptanmıştır.