Akıllı fabrika tasarımında yol haritası belirleme ve strateji önceliklendirme için bulanık tabanlı karar modeli önerisi ve bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖVÜNÇ GÜVERCİN
Danışman: İhsan Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Endüstri 4.0 (E4.0) paradigmasının kapsamında pek çok yeni alt kavram ve uygulama alanı oluşmuştur. Üretimde rekabetçilik, sürdürülebilirlik, müşteri odaklılık, esneklik ve süreçlerin dijitalleşmesi hedefleriyle birlikte geleneksel merkezi fabrika anlayışının yerini akıllı fabrikaların alacağı öngörülmektedir. Bu nedenle E4.0 çağının en önemli sac ayaklarından birini üretim tesislerinin dijital evrimiyle birlikte ortaya çıkan akıllı fabrikalar oluşturacaktır. Bir akıllı fabrika tasarım veya dönüşüm sürecinin başarılı olabilmesi, etkin karar verme sistemleriyle oluşturulmuş stratejik öncelikleri ve yol haritaları belirlemeyi zorunlu kılmaktadır. Zira bu dönüşümün gerekliliklerinin, zorluklarının ve aşamalarının tespitinin sistematik bir şekilde yapılamaması şirketlerin sürdürülebilir bir dönüşümü gerçekleştirmesinin önündeki en önemli engellerden birini oluşturmaktadır. Literatürde E4.0 ve akıllı fabrika kavramıyla ilgili birçok çalışma yapılmış olsa da akıllı fabrika tasarımı için stratejileri önceliklendirerek yol haritası oluşturmayı amaçlayan bir çalışmanın henüz olmadığı görülmüştür. Bu çalışmadaki temel amaç, akıllı fabrika tasarımı için genel bir çerçeve oluşturulmasına katkı vermek ve bu sayede belirlenen strateji önceliklerine göre bir yol haritası oluşturmaktır. Bu kapsamda bu çalışma ile bulanık tabanlı bir karar modeli önerilmiştir. Akıllı fabrika tasarımı için oluşturulan karar modelinin değerlendirilmesinde Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) teknikleri kullanılarak karar vericilere problemin karmaşıklığına uygun, insan yargılarını içeren geniş bir metodoloji çerçevesi sunulması amaçlanırken belirsizlik koşullarındaki hassasiyeti arttırmak için ise Pisagor Bulanık Küme yaklaşımı kullanılmıştır. Bu çerçevede Pisagor bulanık kümelere dayanan DEMATEL, ANP ve TOPSIS'ten oluşan bir bütünleşik yapı önerilmiştir. Tez kapsamında 7 ana kriter ve 30 alt kriterden meydana gelen bir akıllı fabrika tasarım çerçevesi oluşturulmuştur. Bu kriterler dikkate alınarak 8 ana strateji ve bunlara bağlı olarak 36 adet eylem planı hazırlanmıştır. Kriterler arasındaki ilişki Pisagor Bulanık DEMATEL ile incelenmiş ve ilişkinin var olduğu belirlenmiştir. Kriterlerin önem ağırlıkları için Pisagor Bulanık ANP'den faydalanılmış ve en yüksek önemde sırasıyla Yönetim, Operasyon, Yapı, Örgüt ana kriterleri ve Finans-Bütçe, İş Gücü, Üretim Operasyonları, Mimari Katman, Üretim Teknolojileri, Akıllı Makine, Entegrasyon alt kriterleri yer almıştır. Pisagor Bulanık TOPSIS ile stratejiler değerlendirilmiş ve Süreçlerin Tasarımı ve Otomasyonu, Teknoloji Altyapı Geliştirme, Strateji Oluşturma, Fiziksel Unsurların Gelişimi, İş Geliştirme stratejilerinin öncelikli olduğu görülmüştür. Nihayetinde duyarlılık analizi yapılarak mevcut durum ile farklı senaryolar karşılaştırılarak strateji seçimlerinin kriter ağırlıklarının değişimine hassasiyeti ölçülmüştür.