Özne nesne ilişkisi bağlamında eleştirel mimari süreçlerde mekan kavrayışının yorumu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MİNE TERZİ
Danışman: Hikmet Selim Ökem
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:"Mekan" kavramı antik çağdan günümüze kadar olan süreçte kendisine farklı karşılıklar, anlamlar, temsiller bulmuştur. Mekan, tarihteki ilk ifadesiyle "estetik" kavramının bir çeşit "temsil" i olmaktadır. Endüstri devrimi sonrası toplumsal yapının çeşitlenmesi ve kitlelerin kentlere yığılması sonucu kentlerde oluşan mekan açığını kapamak için; mekan kavramı eksenini "estetik ve güzel" olandan "işlevsel" olana doğru yöneltmiştir. İşlev olan mekan; tip olarak üretilen, şematize edilen prototiplerle ifade edilmiştir. Sanayi devriminden günümüze kadar uzanan süreçte, mekan çoğu zaman bir fonksiyona karşılık gelmiş olup eylemsel ilişkilerin birlikteliği mekânsal kurguyu oluşturmuştur. Eylemlerin yakınlık-uzaklık ilişkisi; işlevin temsili üzerine inşa edilen mekanın kendi parçaları arasındaki kurgunun çatısını oluşturmuştur. Ancak modern dönem sonrasında mekanın temsiline karşılık gelen "biçim", geçerliliğini yitirmiştir. Günümüz mimarlık dünyasında mekan temsiline karşılık gelen kavramlar farklı ve çeşitli tartışma alanları oluşturmaktadır. Mekanın yalnızca içerisinde nesneler olan bir boşluktan ibaret olmadığı, insan bedeninin ilişki kurduğu, insan algısı ve deneyimi ile kavranılabilirliği günümüzde mekan kavrayışıyla ilgili üzerinde tartışılan konulardandır. Deneyim; mekanı kavrayışımızın bir parçasıdır; dokunmak, mekanın içerisinde hareket etmek, onu algılamak da deneyimlemenin başka yollarıdır. Moderne kadar mimari temsil üzerinden bir okuma yapıldığında görülmektedir ki; mekan, görme duyusu ve onun üzerine "göz merkezli" olarak inşa edilmiştir. Zaman kavramı; öznenin "deneyim" eylemini gerçekleştirerek mekan ve kendisi arasında kuruduğu ilişkinin sonucu olarak ortaya atılmıştır. Mekan-zaman ilişkisinde "zaman"; "deneyim" eyleminin devreye sokulmasıyla birlikte ortaya çıkan sonuçtur. Bu çalışma kapsamında; mekanın temsiline dair ifade biçimleri özne-nesne ilişkisi çerçevesinde açıklanmaya çalışılmış ve bu temsillerin günümüz dünyasında karşılık bulup bulmadığı sorgulanmıştır. Bu bağlamda günümüz mimarlık dünyasındaki söylemler ve mimarlık pratiği üzerinden okumalar yapılarak özne-nesne ilişkisi çerçevesinde mimarlık nesnesi, ifade biçimleri anlatılmaya çalışılmıştır.