ESNEK HACİM KURGUSUNDA MEKANSAL EYLEM TARAMALARI: ÇEŞİTLİ PLAN DÜZLEMLERİ ÜZERİNDEN OKUMALAR
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Mimarlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMRAN AYDIN
Danışman: Hande Düzgün Bekdaş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsanın var oluşuna dayanan mekan kavramı başlangıçta korunma ihtiyacıyla kullanıcı hayatına entegre olmuş, gelişen süreçlerde ise dönemin sosyal, ekonomik, kültürel ve teknolojik değişimleri ile doğrudan etkileşim kurarak kavramsal zenginliğini artırmıştır. Tarihsel süreç boyunca varlığını sürdüren mimari mekan etkinliği, tezin çıkış noktası olmakla birlikte çeşitli alt kavramlarla desteklenerek çalışmanın ana kurgusu olan insan-eylem-çevre etkileşimini aktarmakta bir altlık olarak ifade edilmiştir. Bahsi geçen bu etkileşimi aktarmak adına çalışmanın en başında teknolojik gelişmelerin etkisiyle ortaya çıkan esnek mekan kavramı ele alınmıştır. Yapılan aktarımlarda değerlendirildiği üzere, esnek mekan 20. yy. başlarında toplumsal olaylardan dolayı ortaya çıkan konut açığını giderebilmek, değişen tüketici gereksinimlerine hızlı ve pratik bir çözüm oluşturabilmek, gelecekte mekanın karşılaşacağı olası senaryolara karşı alternatif sunabilmek ve mekana sürdürülebilir bir nitelik kazandırabilmek adına insan hayatına dahil olmuştur. Yapısal ve kentsel ölçekte çeşitli fikir ve uygulama projeleriyle desteklenen esnek mekan etkinliğinin kullanıcısıyla olan etkileşimi çeşitli örnekler üzerinden çalışmanın giriş niteliği taşıyan bölümlerinde değerlendirilmiştir. Kullanıcı-esnek mekan ilişkisini değerlendirilebilmek adına mekanı tanımlayan, oluşturan ve insan için yaşanabilir hale getiren gereksinimler çalışma bağlamında mekansal eylem olarak ele alınmıştır. Tanımlamaların ardından, çalışmada esnek mekan-kullanıcı iletişimi çeşitli plan düzlemleri üzerinde mekansal tanımlarla işaretlenmiş ve değerlendirilmiştir. Bu tez çalışması; esnek mekanın kullanıcısıyla olan etkileşimini mekansal eylem bağlamında tarayarak mimari esnek tasarım fikrine bir bakış açısı oluşturmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın değerlendirme kısımlarındaki örneklem grupları, mekansal eylemde tanımlanan fiziksel, psikososyal ve deneyimsel olmak üzere üç başlıkta ele alınan kurgunun ışığında, bahsi geçen başlıkları besler nitelikteki esnek yapılaşmalardan oluşmaktadır. Yapılan değerlendirilmelerde esas amaç, esnek mekanın değişen sınırları ve dönüşebilen elemanlarının kullanıcı zihnindeki mekansal eylemde bir çeşitlenmeye veya katmanlaşmaya sebebiyet verebileceğini aktarmaktır. Birden fazla gereksinimlere hizmet eden mekan, zihinde bir mekansal eylem çarpışması yaşatabilir ve bu durumda esnek olmayan bir mekana göre, esnek mekanda çok katmanlı bir eylem kurgusundan bahsetmeyi mümkün hale getirebilir. Bahsi geçen eylemsel çeşitlenmenin farklı plan düzlemleri üzerindeki etkisi taranarak, esnek mekanın oluşumunda mekansal eylemi bir faktör olarak sürece dahil etmeye dair farkındalık oluşturmak amaçlanmıştır. Esnek mekanın "uygulanabilirliğine" bir filtre oluşturmanın kullanıcı-mekan etkileşimini güçlendirebileceği ön görüldüğünden, bu anlamda bir bakış açısı kazandırılması çalışmanın temel çıktısıdır