Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNAN ÇELİK
Danışman: Yasemen Say Özer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Devingen kavramı yaşamın her alanında görülmekle birlikte mimarlıkta da yer edinmiştir. İnsanın temel gereksinimi olan barınma tarihsel süreçte statik mekânların yetersiz kalmasıyla devingen mekân kullanımını beraberinde getirmiştir. Bu durum devingen konut kavramını ortaya çıkarmıştır. Çağdaş insanın yaşam pratiklerini yalnızca statik ve geleneksel yöntemlerle üretilen konutlar karşılayamamaktadır. Geleneksel konut üretiminin özgün olma, üretim kontrolü, mali erişilebilirlik ve üretim kapasitesi gibi durumlarda yetersiz kaldığı düşünülmektedir. Çalışmanın amacı, çağdaş yaşamın değişen gereksinimleri doğrultusunda konutların devingen tasarlanması ve endüstriyel üretim ile hayata geçirilmesinin potansiyellerini araştırmaktır. Statik konut ve geleneksel üretim yerine devingen nitelikte endüstriyel konutun barınma talebini karşılama noktasında daha etkili olacağı öngörüsü hipotezi oluşturmaktadır. Çalışmada devingenlik, devingen mekânın gelişimi ve türleri incelenmiştir. Akabinde konut özelinde endüstriyel üretim, yöntem-teknikleri ve tasarım yaklaşımları ele alınarak literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda analiz ölçütleri belirlenmiş ve devingen nitelikteki endüstriyel üretim konut örnekleri seçilerek bu ölçütlere göre değerlendirilmiştir. Bulgular sonucunda devingen konutun mimari ürün olarak kabul gördüğü ve gelişen teknolojiyle birlikte endüstriyel olarak üretildiği görülmüştür. Devingenlik konusunda örneklerin yerle geçici bağ kuran ve yeniden kullanıma uygun kalıcı konutlar olduğu tespit edilmiştir. Devingenlik türü tercihi konutun büyüklüğüne ve kullanıcının ihtiyacına göre değişmektedir. Özgür yaşam arzusundaki kullanıcılara ağırlıklı olarak bütünsel devingen, kullanıcının tasarıma daha çok dahil olduğu konutların yeniden yerleştirilebilir, sosyal kullanım amacıyla standart üretilen konutların ise sökülüp takılabilir tasarlandığı belirlenmiştir. Prefabrikasyon ve modüler üretim yöntemlerinin endüstriyel konut üretimde öne çıktığı; robotik üretimin gelişmekte olduğu, katmanlı üretimin daha az kullanıldığı tespit edilmiştir. Modüler tasarım yaklaşımının ortak kullanıldığı; katılımcı tasarım ve bireyselleştirme olanağının artmakta olduğu; günümüze yakın örneklerin sürdürülebilir, döngüsel ve şebekeden bağımsız tasarıma uygun geliştirildiği görülmüştür. Bireyin devingen ve özgür yaşam gereksinimlerinin artması sonucunda çağdaş yaşam pratikleri dönüşüm geçirmekte ve bu dönüşüme çözüm sunabilecek konut üretim modellerin geliştirilmesi kaçınılmaz hale gelmektedir. Bu bağlamda devingen endüstriyel konutların artan barınma ihtiyacını karşılamada tercih olarak sunulması ve konut türlerinin geliştirilmesi gerekli olduğu öngörülmektedir.