Bulanık küme uzantılarının süreç yeterliliği üzerine etkisinin analizi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN YALÇIN
Danışman: İhsan Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Süreç yeterlilik analizi (SYA), bir sürecin önceden belirlenen spesifikasyon limitlerini karşılama kabiliyetinin istatistiksel olarak ölçülmesidir. İşletmelerin istenilen kalitede çıktı üretebilmeleri için sürecin yeterliliğini düzenli olarak analiz etmeleri ve çıkan sonuçları doğru yorumlamaları gerekmektedir. Süreç yeterlilik indeksleri (SYİ), sürecin kalitesinin iyileştirilebilmesini sağlayan önemli tekniklerden biridir. SYİ'nin doğru tanımlanmaması durumunda hatalı sonuçlarla karşılaşılmaktadır. Spesifikasyon limitleri (SL), ortalama (μ) ve varyans (σ2) gibi SYİ'nin temel parametrelerinin uzman değerlendirmeleri, zaman, maliyet, örnek alma zorluğu ve süreç içerisindeki diğer belirsizlikler nedeniyle kesin değerlerden ziyade bulanık küme ve uzantılarının sağladığı esneklikten yararlanılarak tanımlanması, SYİ'nin daha hassas ve daha fazla bilgi içeren sonuçlar vermesine imkân sağlamaktadır. Bulanık küme uzantıları belirsiz, eksik ve tutarsız bilgi içeren durumların modellenmesinde önemli bir yere ve yeteneğe sahiptir. Bu tez çalışması kapsamında, bulanık küme uzantılarının süreç yeterliliğini ölçmede yaygın olarak kullanılan Cp, Cpk, Cpm ve Cpmk indeksleri üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. İlk aşamada nötrosofik kümeler (NK) kullanılarak spesifikasyon limitlerinin nötrosofik olma durumu incelenmiş ve nötrosofik süreç yeterlilik indeksleri (NSYİ) (Cp), (Cpk), (Cpm) ve (Cpmk) türetilmiştir. NSYİ doğruluk, kararsızlık ve yanlışlık üyelik fonksiyonlarıyla ifade edildiğinden sürecin tüm olası değerlerini içermektedir. Bu geniş bilgi yelpazesi, süreç mühendislerinin süreci takip etmesini kolaylaştırmaktadır. Sürecin değerlendirilmesinde de daha fazla esneklik sağlamaktadır. Bu esneklikten yararlanarak sürecin spesifikasyon limitleri dışına çıkma olasılığı NK yardımıyla hesaplanmıştır. Bu tez çalışması kapsamında aynı zamanda, Pisagor bulanık kümeler (PBK) kullanılarak SYİ'nin temel parametreleri tanımlanmış ve Pisagor bulanık süreç yeterlilik indeksleri (PBSYİ) (Cp), (Cpk), (Cpm) ve (Cpmk) türetilmiştir. PBSYİ üye olma ve üye olmama fonksiyonlarını içerdiğinden süreç hakkında daha fazla bilgi sahibi olunmasına ve daha gerçekçi sonuçlar elde edilmesine olanak sağlamaktadır. Böylece, literatürde henüz ele alınmayan NK ve PBK ile SYİ üzerine analiz eksikliği giderilmeye çalışılmıştır. SYİ'nin tek bir üyelik fonksiyonu yerine birden fazla üyelik fonksiyonuyla tanımlanması, sürecin daha geniş ve daha esnek bir şekilde değerlendirilmesine imkân sağlamıştır. Elde edilen sonuçlar, bu yaklaşımların daha fazla bilgi içerdiği ve daha esnek yapıda olduğunu ortaya koymuştur. Bu da, bulanık küme uzantılarının süreç yeterliliğinin analiz edilmesinde etkili bir yaklaşım olduğunu göstermektedir.