ENDÜSTRİ MİRASININ SOSYAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK KAPSAMINDA YENİDEN İŞLEVLENDİRİLMESİ: MİLAS FABRİKALAR BÖLGESİ ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERRAK YAZICI
Danışman: Kunter Manisa
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Milas'ın tarım potansiyelinin yüksek olması, tarıma dayalı sanayinin gelişmesinde öncü rol oynamıştır. Yoğun olarak gerçekleşen zeytincilik faaliyetlerinin sonucu olarak ilçede çok sayıda zeytinyağı fabrikası kurulmuştur. Birbirine yakın konumlanan fabrikalar, zamanla sayılarının artmasıyla bulundukları alanda kendi endüstriyel bölgelerini tanımlamıştır. Süreç içinde kentleşme ve bunun sonucuna bağlı olarak kent merkezinin sınırlarının genişlemesi; Milas Fabrikalar Bölgesi'nin kent merkezinde ve yerleşim bölgesi içinde kalmasına yol açmıştır. Yapıldıkları dönemden 1980'lere kadar üretim faaliyetlerini sürdürmüş olan fabrikalar, atıl duruma gelmiştir. Günümüzde kent merkezinde bulunan fabrikaların kullanım dışı kalması, endüstri mirası niteliğindeki bölgenin tehdit altında kalmasına ve kentsel yaşama katılamayan atıl alanların oluşmasına neden olmaktadır. Endüstri mirasının korunabilmesi için fiziksel dönüşüm yeterli olmamakta, sosyal sürdürülebilirlik kriterleri doğrultusunda bölgenin yeniden işlevlendirilmesi gerekmektedir. Kent içinde kalmış endüstri mirası alanlarının sosyal sürdürülebilirlik kapsamında korunmasına odaklanılan tez çalışmasında; Milas Fabrikalar Bölgesi'nin; mekânsal, fiziksel, sosyal yapısına ilişkin veriler ve başarılı dönüşüm örneklerinden elde edilen referanslar doğrultusunda sosyal sürdürülebilirlik kapsamında dönüşüm önerilerinin oluşturulması amaçlanmaktadır. Tez çalışmasında; sosyal sürdürülebilirlik kavramı ve endüstri mirasının korunmasındaki rolü tanımlanmıştır. Endüstri mirası dönüşümünün sosyal yapıya etkilerinin tespit edilmesi amacıyla başarılı dönüşüm örnekleri ele alınmıştır. Örneklerin seçilmesinde Ağa Han Mimarlık Ödülü ve AB Çağdaş Mimarlık Ödülü/Mies van der Rohe Ödülü arşivlerinden yararlanılmıştır. Milas Fabrikalar Bölgesi, sosyal sürdürülebilirlik açısından ele alınmış; kentin demografik, toplumsal ve sosyo-kültürel yapısına ilişkin veriler ortaya konmuştur. Literatür araştırması, saha çalışması, yerinde gözlem, belgeleme ve örnek projelerin analiz edilmesi sonucu elde edilen veriler doğrultusunda; Milas Fabrikalar Bölgesi'nin, sosyal sürdürülebilirlik kapsamında dönüşüm olasılıkları tartışılmış, kentin sosyal sürdürülebilirliğine katkı sağlayacak mekânsal müdahaleler önerilmiştir.