ÜLKELERİN DİJİTAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİNİN DÜNYA DİJİTAL REKABETÇİLİK ENDEKSİ VE ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME YAKLAŞIMLARI İLE DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE BUDAK
Danışman: Gökhan Özkaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, sürdürülebilirlik, dijital teknolojiler ve dijital dönüşüm literatürü temelinde ülkelerin dijital rekabetçilik kapasitelerinin çok boyutlu biçimde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda öncelikle ilgili alanlarda kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş; uygulama bölümünde IMD Küresel Dijital Rekabetçilik Endeksi esas alınarak bir gösterge seti üzerinden analitik bir çerçeve oluşturulmuştur. Analizde, Avrupa Birliği (AB) ve Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkeleri ile G7 ülkeleri ve Türkiye'yi kapsayan toplam 34 ülkeye ait veriler kullanılarak karşılaştırmalı bir değerlendirme yapılmıştır. Araştırmada kriter ağırlıkları, veri yapısı içindeki değişkenlik ve kriterler arası ilişkilere duyarlı biçimde CRITIC yöntemiyle nesnel olarak belirlenmiştir. Ardından ülkelerin göreli performansları MAUT ve COPRAS yöntemleriyle hesaplanmış; ek olarak kümeleme analizi ile benzer performans profiline sahip ülkelerin sınıflandırılması sağlanmıştır. Bulgular, kriterlerin önem düzeylerinin veri yapısı içindeki değişkenlik ve kriterler arası ilişkiler temelinde farklılaştığını göstermektedir. MAUT ve COPRAS sıralamaları genel olarak yüksek düzeyde tutarlılık sergilemiş; üst performans grubundaki ülkeler her iki yöntemde de benzer biçimde öne çıkmıştır. Yakın performans bandındaki sınırlı yer değişimleri, yöntemlerin normalizasyon ve toplulaştırma farklılıklarının marjinal sonuçlara etki edebildiğine işaret etmektedir. Kümeleme analizi ise ülkelerin yüksek, orta ve düşük olmak üzere üç ana kümede ayrıştığını ve dijital rekabetçilik kapasitesinde yapısal farklılıklar bulunduğunu ortaya koymuştur.