Sayısal ortamda mukarnas denemesi: Sultanhanı örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDE GÜLİZAR DİNÇER
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Togan TONG
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Mekanların anlamını veya yapı sistemi içerisindeki hiyerarşik konumunu belirleyen ve döneminin simge elemanı olarak nitelendirilen bir takım tasarım bileşenlerinden bahsetmek mümkündür. Antik kentlerdeki Korint sütun başlıkları, Gotik mimarisinde kullanılan payanda kemerleri, İslam mimarisinin simgeleşen öğelerinden birisi olan mukarnas da bulunduğu yapıya ya da yapı bölümüne farklı bir anlam kazandırmak amacıyla tasarlanır ve üretilir. Mukarnas görsel özelliklerinin yanı sıra kimi zaman yapısal bir bileşen olarak da işlev görmektedir. Ayrıca mukarnasın içerdiği içbükey yüzeylerin akustik özellikleri gösterdiği bilinmektedir. Mukarnas içerdiği biçimsel çeşitlilik sayesinde bulunduğu mekanlarda veya mekan geçişlerinde görsel derinlik ve gölge etkileri oluşturan bir tasarım bileşenidir. Mukarnas kompozisyonları üç boyutlu olarak tasarlanmış birimlerden oluşmaktadır. Bu kompozisyonların izdüşümleri incelendiğinde ise İslam mimarisinde kullanılan bazı geometrik örüntülerden oluştuğu görülür. Bu çalışma, geleneksel mukarnas kompozisyonlarını analiz eden farklı bakış açılarını inceleyerek mukarnasın tasarım ve üretimine dair bir okumanın ardından, günümüzde yeni tasarım araçları yardımıyla bu tür sistemlerin nasıl yorumlanabileceği üzerine bir deneme içermektedir. Çalışmanın giriş bölümünün ardından ikinci bölümünde geleneksel mukarnas örneklerinin izdüşümleri üzerinden yapılan geometrik analizler, geometrik analizlerin daha detaylı incelendiği açısal analizler, yapısal analizler ve bir tümevarım olarak yapılan modüler analizler incelenmektedir. Bu aşamada mukarnas tasarımının derin bir matematik ve geometri bilgisi gerektirdiği, zanaatkarın görsel hesaplama kabiliyetini malzeme ve yapım teknikleriyle harmanlayarak iki boyutlu eskizlerin nasıl üç boyutlu tasarımlara aktarıldığı incelenmektedir. Son bölümde ise bütün okumaların sonucunda elde edilen farklı bakış açıları değerlendirilerek Aksaray Sultanhanı iç kapı mukarnası üzerinde çalışılmıştır. Sultanhanı mukarnasının oluşturduğu örüntü bilgisayar aktarılarak incelenmiş ve belirlenen parametreler yardımıyla yeni alternatiflerinin türetilebileceği bir parametrik model oluşturulmuştur. Sonuç bölümünde kurgulanan parametrik modelin ne yönde ve nasıl geliştirilebileceği tartışılmış, böylece çalışmanın başka araştırmacılar tarafından tekrarlanarak geliştirilmesi mümkün hale getirilmiştir.