Yer hareketi kaydı ölçeklendirme yöntemlerinin orta yükseklikteki betonarme binaların deprem performansına etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN YILDIZ
Danışman: Muzaffer Börekçi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yıkıcı depremlerin yaşandığı ve sismisitesi yüksek bir bölgede bulunan ülkemizde depreme dayanıklı yapı tasarımı ve mevcut yapıların deprem güvenilirliklerinin belirlenmesi önemli bir husustur. Büyük depremlerden dolayı yapılarda oluşan hasarların büyük yerdeğiştirmelerden kaynaklandığı bilinmektedir ve bu bağlamda ülkemizde kullanılan deprem yönetmeliği olan Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY) 2018'de şekildeğiştirme esaslı değerlendirme yöntemleri önerilmiştir. Şekildeğiştirme esaslı değerlendirmede doğrusal ve doğrusal olmayan sistemlerde statik ve dinamik analiz yöntemleri ile eleman hasar seviyeleri ve binanın genel olarak performans seviyeleri elde edilmektedir. TBDY 2018'de, bir binanın deprem tepkilerinin elde edilmesinde önerilen yöntemler arasında "Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Hesap" (ZTADOH) yöntemi, yapının gerçek deprem davranışına en yakın davranışı verebilen yöntem olarak kabul edilebilmektedir. Dinamik bir analiz yöntemi olan ZTADOH, yer hareketi ivme kayıtlarının sisteme doğrudan etki ettirilerek hareket denkleminin çözülmesi esasına dayanmaktadır. TBDY 2018'de belirtilen kurallara göre seçilen ivme kayıtları, aynı yönetmeliğin önerdiği tasarım depremi ile aynı şiddeti verebilmesi açısından tasarım spektrumuna ölçeklenerek sisteme dış yük olarak etki ettirilmektedir. TBDY 2018'de, bir yer hareketi kaydının tasarım spektrumuna ölçeklenmesi için "Basit Ölçeklendirme" ve "Spektral Uyuşum Sağlanacak Şekilde Ölçeklendirme" yöntemleri önerilmektedir. Bu çalışmada, bu iki yöntem ile ölçeklendirilmiş kayıtlar kullanılarak elde edilen deprem tepkileri ve bina performansları belirlenmiş ve ölçekleme yöntemlerinin performansa etkisi incelenmiştir. Betonarme çerçevelerden oluşan orta yükseklikteki mevcut bir binanın deprem performansı, TBDY 2018'de belirtilen kurallara göre seçilen ve iki farklı yöntem ile tasarım spektrumuna ölçeklenen 11 adet yer hareketi kaydı çifti kullanılarak ZTADOH ile belirlenmiştir. SAP2000 analiz programında modellenen binada doğrusal olmama durumu, kolon ve kiriş uçlarına plastik mafsal tanımlanarak sağlanmıştır. Altı bölümden oluşan yüksek lisans tezinin birinci bölümü, konunun açıklanmasına ve konu ile ilgili çalışmaların gözden geçirilmesine ayrılmış, çalışmanın amacı ve hipotez hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde, performansa dayalı tasarım ve değerlendirme konusu açıklanmış ve konu hakkındaki TBDY 2018'de yer alan yaklaşımlara değinilmiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde, deprem kayıtlarının seçilmesi ve ölçeklendirilmesi konusu detaylı olarak ele alınırken, dördüncü bölümde, bina modellemesine ilişkin aşamalar anlatılmış, doğrusal analiz ve şekildeğiştirme esaslı Zaman Tanım Alanında Doğrusal Olmayan Analiz yöntem esasları açıklanmıştır. Beşinci bölümde ise analiz sonuçları paylaşılmış ve her iki ölçekleme yöntemi ile elde edilen sonuçlar karşılaştırılmıştır. Son bölümde de bu çalışmada elde edilen sonuçlar değerlendirilerek önerilerde bulunulmuştur. Bu tez kapsamında elde edilen sonuçlar dikkate alındığında, genel olarak basit ölçeklendirme ile ölçeklendirilmiş depremler kullanılarak elde edilen plastik dönmelerin, spektral uyuşum sağlayacak şekilde ölçeklendirme yöntemi kullanılarak ölçeklendirilmiş depremler için elde edilen dönmelere göre daha küçük olduğu belirlenmiştir.