Türkiye'de kentsel dönüşüm uygulamalarının mekân kalitesi üzerindeki etkilerinin çocuk bağlamında incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE UĞUR
Danışman: Nilgün Çolpan Erkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Artan nüfus hareketliliği ile küresel dünyada dinamik bir gündeme sahip olan kentler, çeşitli sebeplerle değişim ve dönüşüm süreçlerinin merkezinde yer alan ve neredeyse her disiplinle iç içe olma özelliği barındıran bir araştırma konusudur. Kent, tarihsel süreçte farklı tercih edilme sebepleri ile gündeme gelirken her çağda bazı düzenlemelere tâbi olmaktadır. Türkiye'de de yer seçimleri küresel ölçekte gerçekleştirilen uygulamalardan etkilenirken aynı zamanda farklı kırılmaları da içerisinde barındırmaktadır. Sebebi ise planlamanın salt bir plan kararının ötesinde hem siyasal hem de yaklaşım biçimlerinde çeşitlilik oluşturmasıdır. Tüm bu çeşitlilikler toplumun yer seçiminde rol oynarken aynı zamanda toplumda da etkiler meydana getirmektedir. Kentsel dönüşümde bir kalitenin oluşması sadece yapı özelinde iyileştirme ile değil aynı zamanda bölge sakinlerinin yaşam koşullarında da bir iyileştirmenin sağlanması ve bu durumun sürekliliğinin gözetilmesi ile mümkün olabilmektedir. Bu tez çalışmasında çocuğun gelişimi ve ihtiyaçları araştırılarak kentte çocuk odaklı bir kalitenin oluşabilmesi amacıyla ölçütlerde benimsenen yaklaşımlar belirlenmiştir. Çocuk odaklı bir kentsel dönüşümün nasıl daha kalite odaklı gerçekleştirilebileceğine dair değerlendirmeler tez kapsamında geliştirilen ölçek ile Kirazlıtepe Kentsel Dönüşüm Projesi pilot çalışması üzerinden incelenmiştir. Araştırma sonucunda çocuklar açısından söz konusu alanın yeterli olanağı barındırmadığı ve mevcut fiziksel olanakların her yaştan kullanıcı grubu tarafından yoğun bir şekilde kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Proje etki alanındaki kısıtlı fiziksel imkanlar bu duruma sebebiyet verirken, bölge halkının talebine yönelik yetersiz koşullar olduğu gözlemlenmiştir. Riskli alan olduğu gerekçe gösterilerek dönüşümün başlatıldığı Kirazlıtepe Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında yapı stoku kalitesinde bir iyileşme meydana gelirken, kentsel yaşam kalitesi konusunda benzer değerlendirme yapılamamaktadır. Kentsel dönüşümün etki alanında bulunan ve araştırmaya katılan çocukların hissettikleri güvensiz ortama dair elde edilen bulgular, dönüşüm sürecinde çocuk kullanıcı gereksinimlerinin göz ardı edilerek mekânla iletişiminin sınırlandırıldığını ortaya koymaktadır.