Sergı̇leme tasarımında ı̇nsan-bı̇lgı̇sayar etkı̇leşı̇mı̇, algı ve deneyı̇m

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat ve Tasarım Anasanat Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CEREN ÇALIŞKAN

Danışman: Mehmet Emin Kahraman

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Göstermek, biriktirmek ve bilginin paylaşılması eski zamanlardan günümüze insanoğlunun iç güdüsel bir eylemi olmuştur. Sergileme eyleminin 16. Yüzyıla dayanan bireysel girişimi ile ilk tohumlar atılmıştır. Süregelen yıllarda, bu eylem bir tasarım disiplinine dönüşerek kendine özgü yeni bir alan yaratmıştır. Bilgi ve birikimin bir iletişim aracı olmadan salt teşhiri, verilmek istenen mesajı yetersiz kılmaktadır. Sergileme tasarımı, çoklu disiplinlerle iş birliği kurarak mesajı doğru ve açık bir biçimde aktarmak için gerekli iletişim ortamları yaratır. Katmanlı iletişim kuran yapısıyla ziyaretçilere eş-zamanlı deneyimler yaratmayı amaçlamaktadır. Yeni yöntemlerin ve disiplinlerin dahil edilmesiyle birlikte sergileme tasarımının yeri, sahada ve gündelik yaşamda giderek yaygınlaşmıştır. "Sergileme Tasarımında İnsan-Bilgisayar Etkileşimi, Algı ve Deneyim" başlıklı doktora tez çalışmasında, yerel ve ulusal çapta araştırmalar ve örnekler sonucunda, izleyici deneyiminin ve sürecin ne derece önemli olduğu saptanmış ve alandaki eksikliklerin giderilmesi hedeflenmiştir. Tez, altı bölüme ayrılmış olup, ilk bölümde giriş ve kapsam yer alırken, ikinci bölümünde sergileme tasarımının erken dönem örnekleriyle gelişimi analiz edilmiş, üçüncü bölümde sınıflandırılması ve uygulama yöntemlerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise tezin omurgasını oluşturan algı kavramı zaman, mekân ve görsel algı üzerinden verilmiştir. Algılama deneyim sürecinde, sergileme tasarımında ziyaretçilerin eser ve mekânla kurduğu ilişkileri belleğe aktarılmasında ve öğrenmenin gerçekleşmesinde köprü görevini üstlenmektedir. Tezin beşinci bölümü olan proje uygulamasının araştırması Almanya'da gerçekleşmiştir. Projenin çatısını Türkiye-Almanya göçü ve sergileme tasarımı oluşturmaktadır. Elde edilen veriler ve tezin araştırma bulguları doğrultusunda insan-bilgisayar etkileşimli deneyimsel bir sergi tasarlanmıştır. Tezin son bölümde ise sonuç ve öneriler ile çalışma tamamlanmıştır.