Çeviren/çevrilen bir yazar olarak Halide Edib
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Batı Dilleri ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE SIRMA YALÇINDAĞ
Danışman: Ayşe Banu Karadağ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türk edebiyatının önde gelen kalemlerinden Halide Edib Adıvar'ın (1882-1964) çevirileri ve kendisinden yapılan çevirilerle örülü, kapsamlı bir çeviri dünyası olduğu ve çeviribilime çeşitli çalışma alanları sunduğu söylenebilir. Yazarın çeviri macerası ile ilgili şimdiye kadar çeşitli çalışmalar yapılmışsa da bu tez kapsamında bu çalışmalardan farklı olarak Halide Edib'in çeviri macerasına, çeviribilimin farklı kavramlarına örnek olan çeşitli metinler üzerinden kapsamlı bir bakış açısıyla bakılmaya çalışılmıştır. Bir kısmı az bilinen metinler olan bu örneklerle bir yandan çeviribilime Halide Edib üzerinden bakarken bir yandan da Halide Edib'e çeviribilim üzerinden bakmak amaçlanmıştır. Önceki çalışmalardan da yararlanılarak yürütülen tez kapsamında, farklı durumlarda farklı eyleyenlerin ön plana çıktığı Halide Edib'in çeviri macerası bağlamında çeviri tarihimize katkı sağlamak, çeviribilimin çeşitli kavramlarına, çevirileri yönlendiren etmenler ve çeviride verilen kararlara örneklerle ışık tutmak da amaçlar arasındadır. Bu amaçlarla, Roman Jakobson'un (2012) çeviri sınıflandırmasının kategorileri olan diliçi çeviri, dillerarası çeviri ve göstergelerarası çevirinin yanısıra öz-çeviri de bu çalışmada çeşitli boyutlarıyla örnekler üzerinden Gideon Toury'nin çeviri süreci normları ile incelenmiştır. Çalışmanın sonucunda Halide Edib'in hem kendi yaptığı (öz)çevirilerin hem kendinden yapılan çevirilerin özellikle kültürel, ideolojik ve hedef okura yönelik nedenlerle şekillendiği ve zaman zaman kaynak metinden farklılaştığı, zaman zaman da çeviri/özgün yapıt, kaynak metin/erek metin kavramlarının bulanıklaştığı görülmüş, incelenen çevirilerde yazar/çevirmen/editör/yayıncı/okur gibi farklı eyleyicilerin yönlendirici rol oynadığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Halide Edib, Türk çeviri tarihi, çeviri süreci normları, öz-çeviri