Developing critical reading self-efficacy in secondary school EFL learners via the six thinking hats technique

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yabancı Diller Eğitimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: YUSUF SEFA ÖZTÜRK

Danışman: Semin Kazazoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Edward de Bono tarafından geliştirilen Altı Şapkalı Düşünme (AŞD) tekniğinin yedinci sınıf İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin eleştirel okuma özyeterliklerini geliştirmedeki etkililiğini incelemektedir. Yarı deneysel karma yöntem deseninin kullanıldığı araştırma, İstanbul'daki bir devlet kız imam hatip ortaokulunda öğrenim gören 50 kız öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna, dört aylık süreçte her ay bir kez yapılandırılmış AŞD temelli eleştirel okuma etkinlikleri uygulanırken; kontrol grubu, aynı metinler üzerinde araştırmacı tarafından hazırlanan geleneksel, üst düzey düşünme becerilerini hedefleyen yazılı sorularla çalışmıştır. Tüm katılımcılara Karadeniz (2014) tarafından geliştirilen Eleştirel Okuma Özyeterlik Ölçeği ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Nicel analiz sonuçları gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark ortaya koymamış; ancak tanımlayıcı istatistikler her iki grupta da ölçülü artışlar olduğunu göstermiştir. Deney grubunun ortalama özyeterlik puanı 126.80 (SS = 14.01) iken uygulama sonrasında 130.40'a (SS = 13.77) yükselmiştir. Kontrol grubunun puanı ise 128.92'den (SS = 14.29) 132.28'e (SS = 12.71) çıkmıştır. Deney grubunun "Sorgulama" (37.92'den 38.80'e) ve "Analiz" (26.08'den 27.20'ye) alt boyutlarında küçük ancak dikkat çekici ilerlemeler gözlemlenmiştir. Bu nicel bulgulara daha derin bir bağlam kazandırmak amacıyla deney grubuyla yarı yapılandırılmış odak grup görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. Nitel verilerin tematik analizi, öğrencilerin AŞD yöntemini hem iş birlikçi hem de zihinsel olarak uyarıcı bulduklarını ortaya koymuştur. Öğrenciler, yapılandırılmış düşünme sürecinin metinleri çok yönlü değerlendirmelerine olanak sağladığını ve öğrenme sürecini daha ilgi çekici hale getirdiğini ifade etmişlerdir Bununla birlikte, katılımcılar karmaşık fikirleri İngilizce ifade etmede zorlandıklarını belirtmişlerdir. Deney ve kontrol grupları arasındaki nicel sonuçlar benzer olsa da AŞD yöntemi, öğrenci katılımını artırma ve çeşitli bilişsel stratejileri teşvik etme açısından ek pedagojik avantajlar sergilemiştir.