Karamanlıca Meryem Ana kitabı üzerinde yapısal bir çözümleme
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE GÜNALTAY BAŞAK
Danışman: Aynur Koçak
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:0Karamanlı, anadili Türkçe olan ve Anadolu'da yaşayan Ortodoks halka verilen isimdir. "Karamanlılar" adlandırmasının ilk defa Osmanlı Devleti yükselme döneminde kullanıldığı kabul edilir. Türkiye ve Yunanistan arasında yapılan nüfus mübadelesine kadar Karamanlılar Anadolu'nun Trabzon-Fırat-Toros-Silifke hattından batıya düşen kısmında, özellikle Kayseri, Nevşehir, Niğde, Konya bölgeleri ile Karadeniz'in sahil kısmı ve İstanbul'da, bir kısmı da Suriye, Balkanlar, Kırım ve Kıbrıs'ta yaşamışlardır. Karamanlıların, İstanbul'da yaşayanlarının çoğunluğu Samatya-Yedikule bölgesine yerleşmiştir. Mübadele sebebiyle Yunanistan'ın her tarafına dağılan diğer mübadiller gibi, Karamanlılar da bir iskân politikası güdülerek belirli bir bölgeye iskân edilmemiş, kendi beğendikleri yere/yerlere yerleşmişlerdir. Bugün Yunanistan'ın birçok bölgesinde hem topluluk olarak hem de bireysel olarak Karamanlılar varlıklarını sürdürmektedir. Türkçe konuşup yazan ve alfabe olarak Grek alfabesini kullanan Karamanlıların konuştukları dil, "Karamanlidika" olarak adlandırılır. Karamanlıca ve Karamanlı Türkçesi olarak da anılan bu dille yazılan çeşitli eserler mevcuttur. Karamanlıların kültürü, Anadolu'ya has çeşitlilikten payını alarak diğer halklardan da izler taşır. Özellikle, geçiş dönemi adet ve uygulamaları ile gündelik yaşamı renklendiren sözlü kültür ürünleri içerisinden örnekler sunmak mümkündür. Karamanlılara ait yazılı eserler de mevcuttur. Bu eserler, genellikle İstanbul ve İzmir'de basılmış olup çoğu matbudur. Bu ürünlerin bir bölümü günümüze dek ulaşmıştır. Bunlar içerisinde, dinî metinler, kiliselerde bulunan kitabeler, dergi ve gazeteler, telif romanlar gibi ürünler, şahsi ve halka açık kütüphaneler ile çeşitli araştırma merkezlerinde bulunmaktadır. Evangelinos Misialidis'in sahibi olduğu Anatoli matbaasında basılan ve bu tezde incelenen metin ise, Yunanistan Konsolosluğunun dijital kütüphanesinden temin edilmiştir. Tezde öncelikle Hazreti Mariam'ın Terceme-i Hâli ve Bikir Kalması ile Theotokos İsimlenmesi (1902) adlı Karamanlıca metin Türkiye Türkçesine aktarılmış ve Karaman kültürü hakkında bilgi verilmiştir. Karamanlıca metnin dil, anlatım, içerik özellikleri ele alınmış ve Karamanlıların tarihi, dini, dili, sözlü kültürleri ile yazılı eserleri üzerinde durulmuştur. Bunların yanı sıra, Meryem Ana'nın hayatını konu edinen bu metin merkez alınarak kadın kahraman yolculuğu ekseninde yapısal bir inceleme yapılmıştır. Kadın merkezli olarak incelenen bu yapısal yaklaşımda, Maureen Murdock'un The Heroine's Journey: Woman's Quest for Wholeness (1990) isimli eseri esas alınmıştır. İnceleme sonucunda, Meryem Ana'nın hayatı ve yolculuğuna ilişkin bilgiler ile Murdock'un değerlendirmeye aldığı maddelerin büyük oranda örtüştüğü görülmüştür.