Matematik öğretiminde senaryo temelli sınav uygulamalarına ilişkin öğretmen görüş ve deneyimleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MATEMATİK VE FEN BİLİMLERİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖZDE ÇİFTÇİ
Danışman: Elif Bahadır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı'nın 2023 yılı düzenlemesiyle örnek senaryolara göre uygulanmaya başlayan senaryo temelli ortak yazılılarda açık uçlu soruların tasarlanması, kazanımlarla hizalanması, geçerlik güvenirlik düzenekleri, puanlama ve uygulama süreçlerinin ilköğretim matematik öğretmenlerinin görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesidir. Bu çerçevede araştırma üç eksende yürütülmüştür: i açık uçlu soruların kazanımlarının kapsam ve bilişsel düzey bakımından temsil yeterliği, ii kapsam geçerliğinin denetlenmesi ile güvenirliğin sağlanmasına yönelik yöntem ve uygulamalar, iii uygulamanın iyileştirilmesine dönük öğretmen temelli öneriler. Senaryo temelli ortak yazılılar kapsamında yapılan araştırma nitel araştırma yöntemi içerisinde yer alan fenomenolojik araştırma deseni ile yürütülmüştür. Millî Eğitim Bakanlığı'nın 2023 tarihli düzenlemesi doğrultusunda örnek senaryoya göre hazırlanan ortak yazılılar hakkında ilköğretim matematik öğretmenlerinin görüşleri elektronik ortamda uygulanarak elde edilmiştir. Farklı okul türleri ve profillerinde görev yapan 30 ilköğretim matematik öğretmeninin, örnek senaryoya göre hazırlanan ortak yazılılara ilişkin görüşleri çevrimiçi uygulanan görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizi, nitel araştırma ilkelerine uygun olarak betimsel analiz ve içerik analizi teknikleriyle gerçekleştirilmiş ve bulgularda sunulmuştur. Öğretmen geri bildirimleri sonucunda elde edilen bulgular, soru kazanım uyumunun sahada yaygın biçimde benimsendiğini; ancak özellikle yönerge ve dil açıklığı ve bilişsel talep düzeyi konusunda süregelen belirsizliklerin bulunduğunu göstermektedir. Kapsam geçerliğini desteklemek için soru kazanım kontrolü ve zümre değerlendirmesi öne çıkarken; güvenirliği güçlendirmek amacıyla rubrik ve ortak cevap anahtarı, çift (kör) puanlama ve örnek yanıtlar üzerinden ortak puanlama uygulamalarının tercih edildiği görülmektedir. Uygulama bağlamında senaryo çeşitliliği, örnek yanıt derlemeleri ile kısa ve açık rapor düzeni gereksinimi belirginleşmektedir. Çalışmanın sonucunda, senaryo temelli ortak yazılıların ortak bir uygulama çerçevesi sunduğu görülmektedir. Ölçme niteliğinin ise açık yönergeler, bağlama duyarlı esneklik ve üst düzey bilişsel talebi görünür kılan rubrik destekleri ile anlamlı biçimde yükseldiğini düşündürmektedir. Bu doğrultuda; aynı kazanım için kısa, orta ve uzun metinli senaryo çeşitlerinin üretilmesi ve temsilî öğrenci yanıtlarına dayalı puanlama şablonlarının paylaşılması, soru kazanım uyumuna dayalı kısa rapor düzeninin kullanılması ve uygulama öncesi hizmet içi eğitimlerin yaygınlaştırılması önerilmektedir.