Yeşilyurt yerleşim alanının modern mimarlık mirası kapsamında potansiyelinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE BAŞAK KÖRÜN
Danışman: Ceylan Irem Gençer
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:20. yüzyılda modernizm, mimarlık üretim pratiklerini köklü bir biçimde etkilemiştir. Yüzyıl başında yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti mimarlık alanında da bu değişime ortak olmak istemiştir. Modernizmin en gözle görünür etki alanlarından birinin yapılı çevre olması genç Cumhuriyetin yapı tasarımı ve kentler üzerine yoğunlaşmasını sağlamıştır. Birinci Dünya Savaşı sonrası İstanbul'un yerleşik nüfusu azalmış, Ankara'nın başkent olması ihmal edilmesine yol açmıştır. 1950'lerde nüfusun artmasıyla birlikte konut ihtiyacına cevap vermek ve şehrin büyümesini kontrol altına alıp yönlendirebilmek için adımlar atılmıştır. Bu adımların başında da konut alanlarının planlanması gelir. 1900'lerin ortalarından itibaren sayısı artan İstanbul'daki planlı konut alanlarına örneklerden birisi de Yeşilyurt yerleşim alanıdır. 1948 yılı ile beraber planlanma süreci başlayan mahalle çağdaşlarından farklı olarak ancak kişisel teşebbüslerle kuruluşu tamamlanabilmiştir. Yapısal ölçekte tasarımda söz sahibi aktörlerin sayısının artmasına rağmen mahalle içinde uyumlu bir dil yakalanabilmiştir. Hem Türkiye hem İstanbul içinde sayıca oldukça az olan planlı Cumhuriyet mahalleleri kamunun ve kamu otoritelerinin beklentilerini karşılayamamaya başlamış ve bu durum imar yönetmeliklerinin değişimine neden olmuştur. Bu sebeple mahalleler de hızlı bir değişime maruz kalmış, yakın tarihin planlı mahalle ve konut üretim pratikleri kaybolma tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Yeşilyurt'un benzer dönemde kurulan yerleşim alanlarından daha farklı bir kuruluş hikayesine sahip olması, nitelikli yapı stokunun bir arada bulunması, üst ölçek planlarında korunmuşluk seviyesinin yüksek olması, döneminin mimarlık pratiklerine ışık tutması bu mahalleyi modern mimarlık mirası nesnesi yapmaktadır. Çalışmanın amacı Yeşilyurt'u kültürel miras kapsamında bir semt olarak tanıtmak ve korunması için farkındalığı artırmaktır. Anahtar Kelimeler: İstanbul, modern mimarlık, planlı konut alanları, kentsel koruma