Psikolojik Danışman Adaylarında Duygusal Özerklik ve Kimlik İşlevleri ile Kariyer Uyum Yetenekleri Arasındaki İlişkide Kariyer Kararı Verme Öz-Yetkinliğinin Aracı Rolü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FUNDA NUR AKINCI

Danışman: Ali Eryılmaz

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma duygusal özerklik ve kimlik işlevlerinin hem doğrudan hem de kariyer kararı verme öz-yetkinliğinin aracılığıyla dolaylı olarak kariyer uyum yetenekleri üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada kariyer uyum yetenekleri bağımlı değişken, duygusal özerklik ve kimlik işlevleri bağımsız değişkenlerdir. Kariyer kararı verme öz-yetkinliği ise aracı değişkendir. Araştırmada ilgili değişkenlerin kariyer uyum yeteneğine olan etkilerinin gösterildiği yapısal bir model geliştirilip bu model test edilmiştir. Bu araştırmada çalışma grubunu İstanbul'da bulunan devlet üniversitelerindeki eğitim fakültelerinin psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümünde öğrenim gören lisans öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırma grubunda toplam 384 psikolojik danışman adayı yer almaktadır. Araştırmada Kariyer Uyum Yetenekleri Ölçeği, Duygusal Özerklik Ölçeği, Kimlik İşlevleri Ölçeği ve Kariyer Karar Verme Yetkinlikleri Ölçekleri kullanılmıştır. Verilerin analizi 'Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM)' ile yapılmıştır ve dolaylı ilişkilerin anlamlılığı için de 'bootstrap yeniden örnekleme' test tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre önerilen model doğrulanmıştır ve modelin uyum iyiliği değerleri iyi düzeydedir. Model analizine göre duygusal özerklik, kimlik işlevleri ve kariyer kararı verme öz-yetkinliğinin kariyer uyum yeteneği üzerindeki doğrudan etkileri istatistikî olarak anlamlı bulunmuştur. Duygusal özerklik ve kimlik işlevleri kariyer uyum yeteneklerini olumlu ve anlamlı olarak yordamaktadır. Ek olarak sahip olunan duygusal özerklik ile kimlik işlevlerinin kariyer uyum yeteneği üzerindeki etkisinde kariyer kararı verme öz-yetkinliği aracılık rolü üstlenmektedir. Yapısal eşitlik modellemesiyle elde edilen bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.