Sonar verilerinde fiziksel ortam kaynaklı ölçüm hatalarının giderilmesi için yeni bir yöntem
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUHSİN ONUR ÖZBİLGİÇ
Danışman: Cenk Ulu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Oşinografik uygulamalarda sonar verileri önemli bir yer kaplamaktadır. Sonardan elde edilen ham verilerin yorumlanabilmesi için öncelikle filtrelenmesi gerekir. Filtrelendikten sonra fiziksel ortam kaynaklı ölçüm hatalarından arındırılması gerekmektedir. Bu hataların giderilmesi için uygulamalarda genellikle iki yöntem kullanılmaktadır. İlk yöntem bant filtre ile temizleme yöntemidir. Bu yöntemde ham veri içinde belirtilen bant aralığı dışında kalan veriler hatalı kabul edilip temizlenmektedir. Ancak bu yöntem hatalı verileri temizlerken; bant dışında kalan fakat silinmemesi gereken doğru verileri de temizlemektedir. İkinci yöntem bir uzman tarafından gerçekleştirilen manuel temizleme yöntemidir. Bu yöntemin avantajı, uzman bilgisine dayanarak uygulandığından çoğunlukla sadece hatalı verilerin temizlenebilmesidir. Ancak bu yöntem otomatik gerçekleştirilemediğinden temizleme süreci uzun zaman almaktadır. Ayrıca bu yöntemin başarımı doğrudan uzman tecrübesine bağlı olmaktadır. Bu tezde, bu yöntemlere alternatif olarak, sonar ham verilerindeki fiziksel ortam kaynaklı ölçüm hatalarının temizlenmesi için bulanık çıkarım mekanizması tabanlı bir temizleme yöntemi önerilmiştir. Önerilen yöntem ön işlem, tespit ve temizleme olmak üzere üç aşamadan oluşmaktadır. Ön işlemde ilk olarak veriler farklı ölçeklerde gruplanarak çalışmaya uygun hale getirilir ve tespit aşamasında kullanılmak üzere değerler elde edilir. Tespit aşamasında bulanık çıkarım mekanizmasından yararlanılmaktadır. Bulanık çıkarım mekanizması ön işlem aşamasında elde edilen değerlere göre fiziksel ortam kaynaklı ölçüm hatalarını tespit etmektedir. Tespit edilen fiziksel ortam kaynaklı ölçüm hataları temizleme aşamasında bant filtre ile temizleme yöntemi kullanılarak temizlenmektedir. Geliştirilen yöntem farklı veri tiplerinde test edilmiştir. Test sonuçlarına göre önerilen yöntem, bant filtre ile temizleme yöntemine göre üstün başarım gösterirken işlem hızı olarak nispeten yavaş kalmaktadır. Bu sonuçlar değerlendirildiğinde, önerilen yöntemin uygulamalarda geleneksel yöntemlere alternatif olarak kullanılabileceği görülmüştür.